Kajro: Publikohet studimi akademik mbi kontributin shkencor dhe kombëtar të Prof. Dr. Karim Gunejm

 

KAJRO, 24 shtator 2026 - Revista letrare e shkencore "Azhar-Alharf" si dhe gazetat e njohura "El-Arabi EL-Youm", "Al-Alam Alyoum News" dhe "Her-News" në Kajro, kanë publikuar sot të plotë studimin e Prof. Dr. Beqir Ismailit të dedikuar figurës së shquar shkencore, Prof. Dr. Karim Gunejm.

Studimi në fjalë sjell një lexim analitik mbi rrugëtimin e Prof. Dr. Gunejmit-profesor në Universitetin El-Azhar dhe shkencëtar me renome ndërkombëtare-i cili me produksionin e tij voluminoz kërkimor përfaqëson modelin e dijetarit enciklopedik që gërsheton saktësinë shkencore me kulturën islame dhe mbrojtjen e gjuhës arabe.

Përveç arritjeve academike, studimi vë në pah rolin e veçantë të Prof. Dr. Gunejmit në ndërtimin e urave të komunikimit ndërqytetërimor dhe diplomacisë kulturore mes Egjiptit dhe Kosovës, si dhe përkushtimin e tij të palëkundur ndaj çështjes dhe identitetit të popullit kosovar. Ky publikim konsolidon më tej marrëdhëniet intelektuale e njerëzore mes dy popujve.

Profesor Dr. Karim Gunejm: Shkencëtari enciklopedik në shërbim të dijes, fesë dhe çështjes së Kosovës

Studim akademik mbi kontributin e tij shkencor, intelektual dhe kulturor, marrëdhëniet e tij me Kosovën, diplomacinë kulturore, dëshmitë e vlerësimit të ndërsjellë dhe poezinë e besnikërisë nga Kosova drejt Egjiptit

 

Hyrje

Personalitetet e shquara shkencore dhe intelektuale zënë një vend të veçantë në kujtesën e popujve dhe kombeve, jo vetëm për shkak të prodhimtarisë së tyre njohëse, por edhe për gjurmët që lënë në ndërgjegjen njerëzore dhe për kontributin e tyre në ndërtimin e urave të komunikimit ndërmjet kulturave dhe qytetërimeve. Në këtë kuadër, ky studim i kushtohet personalitetit të Profesor Dr. Karim Gunejm, si një dijetar enciklopedik që ka bashkuar specializimin akademik dhe kërkimin shkencor me një hapje të gjerë ndaj studimeve islame, kulturore dhe gjuhësore, si dhe me interesimin për mrekullinë shkencore në Kur'anin e Shenjtë dhe Sunetin e Profetit Muhamed, krahas kontributeve të tij në fushën e autorësisë, medias dhe edukimit shkencor.

Studimi i këtij personaliteti merr një rëndësi të veçantë në dritën e marrëdhënies shkencore dhe njerëzore që ka lidhur Profesor Dr. Karim Gunejm me Profesor Dr. Beqir Ismailin, profesorin kosovar, i cili është lidhur ngushtë me Kosovën në aspektin kombëtar dhe kulturor dhe ka punuar, përmes veprimtarisë së tij shkencore, intelektuale dhe kulturore, për të bërë të njohura çështjet e popullit të tij dhe për të ndërtuar ura komunikimi ndërmjet Kosovës dhe botës arabe e islame, veçanërisht Egjiptit, i cili ka përbërë një hapësirë të rëndësishme në rrugëtimin e tij shkencor dhe kulturor.

Ky studim nuk kufizohet vetëm në paraqitjen e biografisë akademike të Dr. Karim Gunejmit apo në renditjen e veprave dhe kërkimeve të tij, por synon të lexojë projektin e tij shkencor, intelektual dhe kulturor në dimensionet e tij të ndryshme dhe të analizojë ndikimin e tij në fushat e shkencës, gjuhës arabe, letërsisë, medias, predikimit fetar, kulturës dhe komunikimit ndërqytetërimor. Gjithashtu, studimi trajton natyrën e marrëdhënies shkencore dhe njerëzore ndërmjet tij dhe autorit, si dhe rëndësinë e dëshmive të ndërsjella të vlerësimit, të cilat lidhen me pozitën e dijes, rolin e intelektualit dhe rëndësinë e komunikimit ndërmjet dijetarëve dhe mendimtarëve në shërbim të çështjeve njerëzore dhe kombëtare.

Studimi i kushton vëmendje të veçantë çështjes së Kosovës, jo thjesht si një hapësirë gjeografike, por si një çështje kombëtare, njerëzore dhe qytetëruese, e pranishme në kujtesën dhe ndërgjegjen kulturore. Kjo çështje lidhet me konceptet e identitetit, lirisë, dinjitetit, drejtësisë dhe solidaritetit dhe është bërë një fushë komunikimi ndërmjet intelektualëve, dijetarëve dhe personaliteteve të ndryshme në botën arabe dhe islame. Në këtë këndvështrim, studimi synon të nxjerrë në pah kontributin e marrëdhënieve shkencore dhe kulturore në njohjen e çështjes së Kosovës dhe në forcimin e pranisë së saj në hapësirën intelektuale, mediatike dhe kulturore.

Në këtë kuadër, studimi ndalet edhe te koncepti i diplomacisë kulturore si një prej dimensioneve të rëndësishme të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit. Shkencëtarët, mendimtarët, shkrimtarët dhe profesionistët e medias mund të luajnë një rol që tejkalon kufijtë e specializimit akademik, duke e shndërruar komunikimin njohës në një mjet afrimi ndërmjet popujve, forcimi të mirëkuptimit ndërqytetërimor dhe përcjelljeje më të thellë të çështjeve dhe aspiratave të shoqërive.

Studimi përfshin gjithashtu një lexim letrar dhe kritik të poezisë me titull "Nga Kosova drejt Egjiptit… Përshëndetje besnikërie", e cila përfaqëson një shprehje poetike të vlerësimit shkencor, dashamirësisë njerëzore dhe besnikërisë së ndërsjellë. Poezia nuk kryen vetëm një funksion estetik, por mbart edhe dimensione simbolike dhe kulturore, duke e shndërruar poezinë në një urë ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit dhe duke lidhur dijen me moralin, njohurinë me përgjegjësinë, miqësinë me besnikërinë dhe kujtesën me historinë.

Leximi kritik i poezisë synon të zbulojë strukturën e saj artistike dhe semantike, të analizojë imazhet, simbolet, gjuhën dhe emocionin e saj dhe të shpjegojë mënyrën se si ligjërimi poetik përdoret për të shprehur vlerat e dijes, vlerësimit, besnikërisë dhe çështjes së Kosovës. Në të njëjtën kohë, poezia trajtohet si një dokument emocional dhe kulturor që regjistron një pjesë të marrëdhënieve njerëzore dhe shkencore të krijuara ndërmjet personaliteteve që i përkasin mjediseve të ndryshme kulturore, por që bashkohen në hapësirën e dijes, dialogut dhe respektit të ndërsjellë.

Ky studim mbështetet në një qasje integruese që bashkon biografinë shkencore, analizën intelektuale, leximin kritik dhe reflektimin kulturor, duke ruajtur dallimin ndërmjet të dhënave biografike, dëshmive personale dhe përfundimeve analitike. Prandaj, synimi nuk është të paraqitet thjesht një portret lavdërues, por të lexohet personaliteti dhe projekti shkencor e kulturor i Dr. Karim Gunejmit në një kontekst më të gjerë, që lidhet me rolin e dijetarëve dhe mendimtarëve në shërbim të dijes, njeriut dhe çështjeve të popujve.

Në këtë mënyrë, studimi synon të ofrojë një portret të plotë të Profesor Dr. Karim Gunejmit, të nxjerrë në pah dimensionet e veprimtarisë së tij shkencore, intelektuale dhe kulturore, të paraqesë vlerën e marrëdhënies së tij shkencore dhe njerëzore me Profesor Dr. Beqir Ismailin nga Kosova dhe të dëshmojë rolin që mund të luajnë marrëdhëniet shkencore dhe kulturore në ndërtimin e urave të komunikimit ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit dhe në forcimin e dialogut ndërqytetërimor të bazuar në dije, respekt dhe bashkëpunim.

Kapitulli i parë: Formimi akademik dhe themelimi shkencor: Nga Belbisi në Berkeley

Formimi i hershëm dhe karriera akademike

Dr. Karim el-Sejid Muhamed Salim Gunejm lindi në fshatin el-Xheusek të provincës së Sharkiyah më 1951, dhe kaloi fazat e arsimit parauniversitar në qytetin e Belbisit, pastaj u regjistrua në Fakultetin e Shkencave të Universitetit të Kajros, ku mori diplomën bachelor në Shkencë më 1973, dhe në të njëjtin vit u emërua asistent në Fakultetin e Shkencave të Universitetit el-Azhar në Kajro. Ky ishte fillimi që hapi rrugën për një karrierë të pasur shkencore, pasi rruga e tij u shqua për kombinimin e specializimit të saktë shkencor me studimet islame, duke marrë diplomën e studimeve islame nga Universiteti el-Azhar më 1975, pastaj masterin në entomologji më 1981, dhe në fund doktoraturën e filozofisë në Shkencë (fiziologjia e insekteve) nga i njëjti universitet më 1985.

Udhëtimi shkencor në Botën e Re

Udhëtimi i tij njohës nuk u kufizua në Egjipt, pasi gjatë periudhës 1990-1991, ai udhëtoi në një mision shkencor në Kolegjin e Burimeve Natyrore të Universitetit të Kalifornisë, qyteti Berkeley, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku kreu kërkime të përbashkëta shkencore me Prof. Thomas Mittler, të fokusuara në rregullimin hormonal të fenomenit të polimorfizmit në afidin e pjeshkës. Kjo përvojë amerikane, që zgjati rreth dy vjet, i dha atij mundësinë të njihej me arritjet më të fundit shkencore në fushën e fiziologjisë së insekteve dhe hapi para tij horizonte të reja për kërkimin shkencor të përbashkët.

Përparimi akademik dhe arritja në postin profesor

Dr. Ghnejm u ngjit në shkallët e karrierës në Fakultetin e Shkencave të Universitetit el-Azhar nga asistent, në asistent profesor, në profesor asociat, dhe u promovua në gradën profesor në specializimin e fiziologjisë së insekteve duke filluar nga viti 1995. Gjatë kësaj karriere, ai mori pjesë në themelimin e Seksionit të Entomologjisë në fakultet si pjesë e brezit të parë që iu bashkua fakultetit në fillim të viteve 1970.

Kapitulli i dytë: Ndikimi shkencor: Shkollë kërkimore dhe kërkime pionere në entomologji

Produksioni akademik i frytshëm

Produksioni akademik i Dr. Gunejm shtrihet në më shumë se 200 kërkime shkencore të botuara në revista lokale dhe ndërkombëtare, si dhe 20 kërkime referencë, përveç të qenit kryeredaktor i librit enciklopedik "Zhvillime të Reja në Entomologjinë Bujqësore" nga i cili janë botuar njëzet e tetë vëllime deri në maj 2025. Kërkimet e tij variojnë nga studimet mbi fiziologjinë e insekteve, efektet e faktorëve të kontrollit biologjik, hormonet antihormone të rinisë dhe aplikimet e tyre në prodhimin e mëndafshit natyral dhe luftimin e dëmtuesve.

Ndër kontributet e tij më të shquara shkencore janë kërkimet referencë gjithëpërfshirëse mbi përdorimin e nematodave patogjene për insektet (Entomopathogenic Nematodes) si kontroll biologjik për dëmtuesit dhe bartësit e sëmundjeve, ku ai botoi kërkime referencë që trajtuan çrregullimet fiziologjike dhe biokimike që shkaktojnë këto nematoda në insektet e infektuara, duke përfshirë efektet e tyre në metabolizmin e ndërmjetëm, enzimat tretëse dhe enzimat e lidhura me imunitetin humoral.

Shkolla kërkimore dhe përgatitja e brezave

Dr. Gunejm themeloi një shkollë kërkimore në Universitetin el-Azhar të njohur për veprimtarinë e saj të shquar shkencore në Egjipt dhe botë, e cila përfshin tre breza shkencëtarësh, profesorësh dhe studiuesish deri në vitin 2022. Ai ka mbikëqyrur mbi 30 teza master dhe doktorature, duke theksuar gjithmonë se rëndësia nuk është te sasia por te cilësia, sepse të diplomohet në duart e tij një student i vetëm që ka aftësinë për të mësuar dhe kuptuar është më mirë se shumë studentë për të cilët askush nuk dëgjon. Ai ka kontribuar ndjeshëm në edukimin e një brezi të ri shkencëtarësh dhe studiuesish të rinj që përballen me sfidat dhe kapërcejnë pengesat në rrugën e rikthimit të lavdisë së myslimanëve midis kombeve të botës.

Kapitulli i tretë: Ndikimi gjuhësor: Mbrojtja e arabishtes dhe arabizimi i shkencave

Gjuha arabe dhe zgjimi shkencor

Interesi i Dr. Gunejm për gjuhën arabe përbën një shtyllë themelore të projektit të tij kulturor, pasi ai botoi librin e tij "Gjuha Arabe dhe Zgjimi Shkencor Modern" më 1989, dhe mori pjesë në Konferencën e Shkrimit Shkencor në Arabisht në Bengazi më 1990, dhe Konferencën e Arabizimit të Shkencave në Universitetin el-Azhar më 1995. Në një intervistë me Al-Xhazira, ai theksoi domosdoshmërinë e bashkimit të përpjekjeve individuale të mbështetura nga udhëheqja politike për të përhapur gjuhën arabe, duke vënë në dukje se përkthimi i saktë varet nga aftësia individuale e përkthyesit dhe zotërimi i tij i gjuhës arabe aq sa zotërimi i gjuhës nga e cila përkthehet, në mënyrë që përkthimi të jetë i lehtë dhe stili i tij i këndshëm dhe i rrjedhshëm.

Fjalori Biologjik dhe përpjekjet për arabizim

Dr. Gunejm botoi "Fjalorin Biologjik" që përmban dhjetë mijë terma të përkufizuar funksionalisht, për të kontribuar në unifikimin e termave shkencorë arabë dhe për të lehtësuar studimin e shkencave në gjuhën arabe. Ai gjithashtu kontribuoi në rishikimin e përkthimit arab të Enciklopedisë Botërore (The World Book Encyclopedia) dhe Enciklopedisë Arabe Botërore nën kujdesin e Princit Sultan bin Abdulaziz. Ai mendon se gjuha amtare është gjuha më e lehtë dhe gjuha e krijimtarisë, dhe se studenti që merr informacionin në arabisht nuk është më i dobët se të tjerët, por dobësia qëndron në mënyrën e transmetimit të informacionit dhe jo në vetë gjuhën.

Kapitulli i katërt: Ndikimi letrar dhe mediatik: Penë e bollshem dhe zë thirrës

Prodhim letrar dhe i shkruar

Veprat e botuara të Dr. Gunejm i kalojnë njëzet libra, duke përfshirë enciklopedi shkencore, libra thirrës dhe të mrekullisë, dhe seri për të rinjtë. Ndër botimet e tij më të shquara janë: "Karkalecat në Kuranin Fisnik dhe Shkencën Moderne" (1988), "Çuditë e Merimangës" (1989), "Shenjat Shkencore në Kuranin Fisnik" (1995), "Kloning dhe Riprodhim" (1997), "Shenjat Shkencore në Hadithet Profetike" (2005), dhe "Mrekullia e Përjetshme" (2005) në bashkëpunim me Dr. Ahmed Ebu el-Vefa Abd el-Aher. Ai botoi gjithashtu Enciklopedinë "Çelësat e Qartësisë për Shenjat e Kuranit" në gjashtë vëllime (2014-2018), dhe Enciklopedinë "Mesazhe Besimtare".

Media e shtypur, vizuale dhe audio

Dr. Gunejm botoi më shumë se 900 artikuj dhe kërkime në gjuhët arabe, angleze, frënge, urdu dhe shqipe, në revista islame, shkencore dhe kulturore në Egjipt, në lindje dhe perëndim të botës arabe, si dhe në revista amerikane, evropiane dhe aziatike. Ai regjistroi mbi tridhjetë intervista radiofonike në Radion e Kuranit Fisnik dhe Programin e Përgjithshëm në Egjipt, dhe prezantoi programe televizive të shquara si "Në Krahët e Ajeteve Kozmike" në Televizionin e Riadit në 90 episode më 1994, dhe programe të tjera në televizionin egjiptian dhe sirian, si dhe episode në gjuhën angleze mbi "Scientific revelations of the Holy Quran".

Kapitulli i pestë: Ndikimi fetar dhe thirrës: Metodologjia e mrekullisë shkencore dhe qëllimet e saj

Përdorimi i shenjave shkencore në shërbim të thirrjes islame

Dr. Gunejm konsiderohet si një nga më të shquarit në fushën e mrekullisë shkencore në Kuran dhe Sunet dhe të shfrytëzimit të shenjave shkencore në to për të shërbyer thirrjen islame. Ai thekson se ajetet kur'anore me shenja shkencore shërbejnë qëllime kryesore dhe të përgjithshme, të cilat janë: besimi se universi ka një Zot të vetëm krijues, të gjithëfuqishëm mbi çdo gjë; kundërshtimi i argumenteve dhe të pavërtetave të mohuesve, ateistëve dhe politeistëve; sqarimi i vizionit islam për jetën tokësore; dhe kuptimi i ekzistencës së njeriut në univers si një fazë kalimtare për provë dhe më pas shpërblim në botën tjetër.

Sa u përket qëllimeve të veçanta, shpallja i lë ato për ajetet kozmike, dhe ato përmblidhen në mësimin e shkencave kozmike dhe thellimin në to, dhe përpjekjen për të kuptuar universin, fenomenet e tij dhe krijesat e Zotit, sepse shenjat kur'anore nuk janë thjesht një ftesë për meditim dhe argumentim mbi ekzistencën e Krijuesit dhe unitetin e Tij, por janë një ftesë për të tërhequr një grup myslimanësh drejt specializimit në shkencat kozmike dhe thellimit në to në mënyrë që të jenë në gjendje të mbajnë flamurin e thirrjes dhe ta përhapin atë, dhe më pas të shfaqin mrekullinë shkencore të Kuranit Fisnik në epokën e shkencës dhe teknologjisë, i cili është një qëllim që nuk ishte i dukshëm në kohën e shpalljes së Kuranit, por është një qëllim i ri.

Metodologjia dhe rregullat në studimin e sinjaleve shkencore

Dr. Gunejm dallohet për metodologjinë dhe objektivitetin në interpretimin e fenomeneve natyrore përmes kuptimit të tij të shenjave shkencore të përmendura në ajetet kur'anore, duke vërtetuar se Kurani i ka regjistruar këto fenomene dhe i ka interpretuar me saktësi shkencore përpara se të zbuloheshin modernisht. Ai ka vendosur në librin e tij "Shenjat Shkencore në Kuranin Fisnik midis Studimit dhe Aplikimit" një metodologji me rregulla dhe garanci që duhen ndjekur gjatë studimit të ajeteve kozmike, duke marrë parasysh llojin e marrësve nëse janë myslimanë apo jo-myslimanë. Ai paralajmëron kundër grackave të teprimit në këtë drejtim, dhe gjithashtu hedh poshtë argumentet e kundërshtarëve të mrekullisë shkencore, duke synuar të paraqesë një interpretim praktik dhe të saktë të fenomeneve në dritën e Kuranit Fisnik dhe në udhëzimin e ajeteve të tij të qarta.

Thirrja islame si një domosdoshmëri politike dhe kulturore

Dr. Gunejm mendon se thirrja islame nuk është më vetëm një shërbim për Islamin si besim dhe ligj, por është bërë një domosdoshmëri politike për mbrojtjen e arabëve dhe myslimanëve, dhe përballje me armiqtë e tyre të shumtë, dhe përhapje të gjuhës së Kuranit Fisnik, si dhe është bërë një domosdoshmëri sociale dhe kulturore. Ai paralajmëron se kërkimet dhe statistikat tregojnë se nuk do të ketë më Islam në Afrikë pas njëzet vjetësh nëse thirrja islame nuk përballet me mjete moderne dhe të avancuara dhe nëse thirrësit nuk janë në nivelin e përgjegjësisë. Ai thekson se ngritja e njerëzve në nivelin e shpalljes është një përpjekje e madhe që vetëm të paktët mund ta përballojnë, dhe se thirrësi i Islamit duhet të armatoset me mjetet e mjaftueshme, më e rëndësishmja prej të cilave është kultura e gjerë dhe e thellë në çështjet e shkencave astronomike, civile, natyrore dhe gjeografike, sepse kjo kulturë është arma efektive e thirrësit.

Kapitulli i gjashtë: Ndikimi kulturor dhe institucional: Themelimi i akademive dhe shoqatave

Institucione dhe shoqata shkencore

Dr. Gunejm themeloi ose mori pjesë në themelimin e shumë institucioneve dhe shoqatave shkencore dhe kulturore, ndër më të shquarat:

- Akademia Shkencore për Kërkime të Kuranit dhe Sunetit në Egjipt (2003), dhe ai ishte autori i idesë së themelimit të saj, të cilën e kishte konceptuar për shumë vite, pastaj Dr. Ahmed Shauki Ibrahim dhe të tjerë e ndihmuan në realizimin e saj.

- Shoqata e Mrekullisë Shkencore të Kuranit dhe Sunetit në Republikën Arabe të Egjiptit, ku ai vepron si sekretar i përgjithshëm dhe sekretar i komitetit kulturor të saj që nga fillimi i vitit 1991.

- Njësia e Kërkimeve të Trashëgimisë Shkencore Islame në Universitetin el-Azhar, sekretar i saj që nga themelimi i saj më 2008.

Ai gjithashtu ka qenë anëtar i Këshillit të Lartë për Çështjet Islame në Egjipt (1996-2013) dhe ka shërbyer si sekretar i Komitetit të Mrekullisë Shkencore në të (2002-2013), anëtar i Unionit të Shkrimtarëve të Egjiptit (që nga 1979), anëtar i Akademisë Egjiptiane të Kulturës Shkencore, dhe anëtar i Shoqatës Egjiptiane të Përkthyesve (që nga 2008).

Mbikëqyrja e revistave shkencore

Dr. Gunejm pati një rol të shquar në redaktimin e revistave shkencore akademike, duke qenë anëtar i bordit redaktues të disa revistave shkencore akademike ndërkombëtare, kryeredaktor i disa prej tyre, dhe kryeredaktor i disa librave akademikë dhe enciklopedive islame dhe kulturore. Ai gjithashtu ka qenë nënkryeredaktor i revistës akademike të mrekullisë shkencore të Kuranit dhe Sunetit që nga viti 2016.

Kapitulli i shtatë: Ndikimi politik dhe diplomatik: Mesazhi i kombit dhe uniteti kombëtar

Ndërgjegjësimi për çështjet e kombit

Mendimi i Dr. Gunejm pasqyron një ndërgjegjësim të thellë për çështjet e kombit islam bashkëkohor, ku ai trajtoi në shkrimet e tij çështje si lufta dhe terrorizmi në perspektivën islame, kombi islam dhe misioni i tij universal, dhe arritjet shkencore të qytetërimit islam. Ai gjithashtu ka libra në proces botimi me tituj "Uniteti kombëtar dhe mesazhi i tij universal, si dhe arritjet shkencore të qytetërimit islamik".

Nderime diplomatike dhe njohje ndërkombëtare

Botimi i një libri për Dr. Gunejm në kuadër të serisë "Figura të Mendimit Islam dhe Shkencave Natyrore" nga ambasadori Beqir Haki Ismaili, ambasadori i Kosovës në Egjipt më 2002, përfaqëson një njohje diplomatike dhe intelektuale të pozitës së tij shkencore dhe thirrëse. Veprimtaria e tij kulturore u shtri në shumë rajone, ku shkrimet dhe intervistat e tij u botuan në gazeta shqiptare, kosovare dhe maqedonase, dhe anëtarësia e tij në Unionin e Shkrimtarëve të Egjiptit që nga viti 1979 tregon praninë e tij në skenën kulturore kombëtare.

Kapitulli i tetë: Metodologjia për interpretimin e fenomeneve natyrore: midis shkencës dhe besimit

Integrimi midis shkencës dhe fesë

Projekti intelektual i Dr. Gunejm përfaqëson një model të vizionit integrues midis shkencës dhe fesë, ku ai nuk sheh asnjë kontradiktë midis të vërtetave shkencore të qëndrueshme dhe teksteve kur'anore, por sheh se Kurani Fisnik i ka paraprirë shkencës moderne në tregimin e shumë fenomeneve kozmike. Kjo dëshmohet në librat e tij që trajtuan mrekullinë shkencore në lëkurë, ku ai tregoi se Kurani Fisnik ka njoftuar se lëkura është burimi i ndjeshmërisë së dhimbjes, gjë që shkenca moderne e vërtetoi më vonë se qelizat nervore janë pjesë e lëkurës.

Metodologjia e kërkimit në ajetet kozmike

Metodologjia e tij në interpretimin e fenomeneve natyrore bazohet në disa rregulla, më të rëndësishmet:

1. Besimi se Kurani nuk i nënshtrohet eksperimenteve por eksperimentet i nënshtrohen atij, sepse ai është nga i Urti, i Gjithëdijshmi.

2. Mosngarkimi i tekstit kur'anor me atë që nuk mund të mbajë, dhe respektimi i interpretimit shkencor objektiv.

3. Marrja parasysh e dallimeve midis atyre që adresohen, sepse të zgjuarit adresohen me prova, njerëzit e thjeshtë me retorikë, dhe kundërshtarët me debat.

4. Kuptimi i qëllimeve besimtare të shenjave shkencore, dhe moskonsiderimi i të vërtetës shkencore si të synuar për vetvete, por si mjet për një qëllim më të lartë që është besimi në Zotin, unitetin e Tij dhe fuqinë e Tij.

Kapitulli nëntë: Takimi i Profesor Dr. Beqir Ismaili me Prof. Dr. Karim Gunejm: Nga komunikimi shkencor te mbështetja e kauzave të kombit dhe të Kosovës

Njohja ime e parë me Prof. Dr. Karim Gunejm daton në fillim të viteve nëntëdhjetë të shekullit të kaluar, konkretisht në vitin 1990, kur dëgjoja dhe lexoja për të përmes gazetave dhe revistave arabe dhe islame. Më pas, u interesova të pyesja për të disa profesorë dhe specialistë, të cilët më dhanë më shumë informacion rreth pozitës së tij shkencore e intelektuale dhe kontributeve të tij të ndryshme.

Kur pata mundësinë ta takoja, gjeta përpara vetes një personalitet të shquar shkencor, me kulturë të gjerë dhe mendim të thellë, veçanërisht në fushat që lidhen me shkencat e universit dhe të jetës dhe me marrëdhënien e tyre me ajetet e Kuranit të Shenjtë. Ajo që më tërhoqi veçanërisht në metodën e tij ishte aftësia e tij e jashtëzakonshme për të lidhur njohuritë shkencore me domethëniet kuranore, përmes një stili shkencor të qëndrueshëm dhe një shprehjeje të qartë e të fuqishme, që tërheq vëmendjen e studentëve, studiuesve dhe intelektualëve.

Gjithashtu, tek ai vura re një aftësi të jashtëzakonshme për t'i paraqitur dhe diskutuar idetë, duke përdorur një gjuhë që ndërthur saktësinë shkencore me bukurinë e shprehjes, së bashku me një përkushtim të qartë për ta përcjellë informacionin te lexuesi dhe dëgjuesi përmes burimeve dhe rrugëve të sakta. Ai ishte jashtëzakonisht i përkushtuar ndaj kërkimit, këmbëngulës në kërkimin e dijes dhe i interesuar për mësimdhënie e përfitim të të tjerëve. Për këtë arsye, kërkimet dhe studimet e tij kishin vlerë të dukshme si për specialistët, ashtu edhe për jo-specialistët.

Vlerësimi im për të nuk u kufizua vetëm në aspektin shkencor dhe intelektual. Tek ai gjeta gjithashtu një model të lartë të bujarisë njerëzore dhe të përkushtimit ndaj shërbimit të të tjerëve. Ai ishte zemërgjerë, bujar dhe gjithmonë i gatshëm të ofronte atë që mundej nga mjetet dhe mundësitë e tij në shërbim të çështjeve të botës islame. Ai nuk e kursente kohën dhe përpjekjen e tij; përkundrazi, dyert e tij ishin të hapura për studiuesit, studentët dhe njerëzit e dijes, duke u ofruar ndihmë dhe këshilla në masën e mundësive të tij.

Për mua, kjo sjellje ishte një shprehje e sinqertë e një personaliteti bujar e tolerant, të çliruar nga pasionet dhe interesat personale, që mbante mbi supe shqetësimet e umetit dhe përpiqej t'u përgjigjej nevojave të bijve të tij, t'i ndihmonte dhe të qëndronte pranë tyre, pavarësisht nga vështirësitë dhe sfidat.

Me kalimin e viteve, komunikimi ndërmjet nesh u forcua dhe marrëdhënia jonë shkencore e intelektuale u bë gjithnjë e më e qëndrueshme. Patëm takime të ndërsjella në Kajro: ai më vizitonte në zyrën time, ndërsa unë e vizitoja në zyrën e tij. Ky komunikim dhe bashkëpunim shkencor e kulturor vazhdoi për shumë vite. Takimet tona nuk ishin thjesht raste të zakonshme apo kalimtare, por hapësira për shkëmbimin e mendimeve dhe përvojave, si dhe për diskutimin e çështjeve të dijes, mendimit, thirrjes islame dhe kulturës, krahas shqetësimeve dhe çështjeve të botës islame.

Përveç dijes së tij të gjerë, tek ai gjeta edhe madhështi morale dhe përsosmëri shpirtërore, si dhe një personalitet me parime të larta dhe objektiva të qarta. E gjeta gjithashtu një dijetar të durueshëm, këmbëngulës, të zellshëm dhe të thelluar në hollësitë e çështjeve, me njohuri të gjerë mbi problemet e botës islame dhe me dëshirë të fortë për të kontribuar në trajtimin e tyre, duke bërë gjithçka që mundej për t'u shërbyer myslimanëve dhe për t'i ndihmuar ata të kapërcenin sprovat dhe sfidat e tyre.

Kështu kuptova se vlera e një dijetari nuk qëndron vetëm në pasurinë e dijes së tij, por shfaqet edhe në aftësinë për ta shndërruar dijen në mision, njohurinë në shërbim, mendimin në qëndrim dhe kulturën në urë komunikimi ndërmjet njeriut dhe çështjeve të umetit të tij. Kjo, sipas vlerësimit tim, është një nga tiparet më të rëndësishme të dijetarëve veprues, të cilët bashkojnë dijen me moralin, mendimin me përgjegjësinë dhe specializimin me hapjen ndaj çështjeve të shoqërisë dhe të umetit.

Një pjesë të kësaj marrëdhënieje shkencore dhe intelektuale e kam dokumentuar në librin tim:

"Prof. Dr. Karim Gunejm, mendimtari islam dhe roli i tij i shquar në shërbim të shkencës dhe fesë", Kajro, 2002.

Ky libër pasqyron një aspekt të vlerësimit të ndërsjellë dhe të komunikimit shkencor e kulturor që na bashkoi. Ai dëshmon gjithashtu se përvoja e Prof. Dr. Karim Gunejmit nuk ishte një përvojë individuale dhe e izoluar, por pjesë e një lëvizjeje më të gjerë komunikimi ndërmjet dijetarëve, mendimtarëve dhe studiuesve, të cilët e bartën përgjegjësinë e dijes, u angazhuan me çështjet e umetit dhe u përpoqën ta vinin njohurinë në shërbim të njeriut, fesë dhe shoqërisë.

Nga kjo perspektivë, rikthimi te ky takim sot nuk përfaqëson thjesht rikujtimin e një kujtese personale, por rikujtimin e një etape të rëndësishme të komunikimit shkencor dhe intelektual arab e islam, si dhe të një personaliteti që la gjurmë të dukshme tek ata që e njohën dhe në fushat shkencore, kulturore e fetare në të cilat kontribuoi.

Seksioni i parë: "Dëshmia e një gjenerali në prani të dy dijetarëve: Lexim kritik i parathënies së Gjeneral Ahmed Abdul Vehabit për librin e Dr. Beqir Ismailit mbi Dr. Kerim Gunejmin"

Dëshmitë personale që shkruhen nga burra të shtetit, institucionesh ushtarake dhe diplomatike për dijetarë dhe mendimtarë përbëjnë dokumente me vlerë të dyfishtë: nga njëra anë, ato janë shprehje e vlerësimit individual, dhe nga ana tjetër, tregues i pozitës së personit të dëshmuar në ndërgjegjen publike dhe në rrjetet e elitës. Këtë e vërejmë në dëshminë e Gjeneral Ahmed Abdul Vehabit, ish-këshilltar i Organizatës së Kombeve të Bashkuara, me të cilin ka paraqitur librin e Profesor Dr. Beqir Ismailit mbi Profesor Dr. Kerim Es-Sajid Gunejmin. Kjo nuk është thjesht një fjalë paraqitëse, por një tekst që mbart dimensione letrare, politike dhe intelektuale, dhe bën pjesë në kontekstin e marrëdhënieve midis Egjiptit dhe Ballkanit, midis dijetarëve dhe diplomatëve, dhe midis shkencës dhe fesë.

Parathënia e librit

Falënderimi i takon Allahut, Zotit të botëve, dhe paqja dhe bekimi qofshin mbi Zotin tonë Muhamedin, vulën e profetëve, të cilin Allahu e dërgoi si mëshirë për botët, dhe zbriti mbi të ajetet e para të së vërtetës që thonë: ﴾Lexo﴿, dhe ai e jetoi jetën e tij fisnike duke lexuar mbi njerëzit Kuranin e Madhërishëm, i cili që nga zbritja e tij e parë është lidhur me shkencën, arsimin dhe nxitjen për të, dhe ngritjen e pozitës së dijetarëve dhe nxënësve.

Dhe pas kësaj, vëllai ynë, Profesor Dr. Beqir Ismaili, përfaqësuesi i Kosovës në Egjipt dhe kryetari i fondacionit (Alba Press-Kajro), ka bërë një vepër që unë e konsideroj ndër veprat më të mira, dhe kjo është njohja e vëllezërve muslimanë në Ballkan me vëllezërit e tyre, dijetarët e muslimanëve në Egjipt, dhe këtë në këtë seri që ai e boton vazhdimisht, e cila karakterizohet nga dialogu i tij objektiv, gjuha e tij arabisht e elokuent dhe renditja logjike në kërkim dhe mendim, e gjithë kjo pavarësisht nga kufizimet materiale që janë të nevojshme në këtë epokë në të cilën informacioni rrjedh si një lumë i rrëmbyeshëm për këdo që zotëron mundësitë e parave, pajisjeve dhe personelit të kualifikuar.

Dhe sot, Profesor Dr. Beqir Ismaili - përfaqësuesi i Kosovës në Egjipt - na paraqet një dijetar nga dijetarët e Egjiptit bashkëkohorë të dalluar, dhe ai është Profesor Dr. Kerim Es-Sajid Gunejm, profesori në Fakultetin e Shkencave, Universiteti i El-Ezherit (në Kajro).

Dhe në një fjalë të shkurtër, unë e konsideroj këtë dijetarin tonë një dijetar enciklopedik, të cilin Allahu e ka dhuruar me njohuri të bollshme dhe shkenca të shumta, dhe ai është dalluar - dhe vazhdon të dallohet - me kërkimin e tij shkencor të fortë, gjuhën e tij arabisht të fortë, këmbënguljen e tij të vazhdueshme dhe përkushtimin në kërkim, studim dhe përhapjen e shkencës dhe njohurive midis njerëzve.

Unë e kam njohur atë që në fillim, kur Shoqata e Mrekullisë Shkencore të Kuranit dhe Sunetit në Egjipt ishte ende në djep, dhe për këtë arsye kishte nevojë të madhe për një kompetencë të tillë kulturore për të kryer një punë të madhe në të, dhe kjo është ajo që ndodhi me të vërtetë. Ai, falë Allahut, ishte - dhe vazhdon të jetë - një forcë e mrekullueshme, dhe një njeri me mendim të organizuar, punë të vazhdueshme dhe aktivitet që nuk lodhet dhe nuk mërzitet, dhe në të gjitha këto ai armatoset me besim të fortë në Allahun - dhe ne nuk lavdërojmë askënd para Allahut - dhe e shoqëron një dëshirë e sinqertë për të përhapur të vërtetat e Kuranit të Madhërishëm dhe thesaret e tij shkencore e të besimit midis të gjithë njerëzve.

I lutem Allahut për fondacionin (Alba Press-Kajro) për vazhdimin e progresit dhe suksesin e vazhdueshëm në shërbim të Islamit dhe muslimanëve, dhe i lutem Allahut për dijetarin tonë të nderuar Profesor Dr. Kerim Es-Sajid Gunejmin për më shumë shëndet, sinqeritet dhe sukses të vazhdueshëm.

Gjeneral Ahmed Abdul Vehab, Ish-këshilltar i Organizatës së Kombeve të Bashkuara

Kajro, më: 10/4/2002

Analiza kritike letrare

1. Struktura stilistike

Teksti i Gjeneral Ahmed Abdul Vehabit karakterizohet nga një strukturë klasike retorike që bashkon ligjërimin fetar dhe shkrimin diplomatik. Teksti hapet me falënderimin dhe bekimin mbi Profetin, që është një hapje tradicionale në shkrimin arabisht islamik, por këtu ai kryen një funksion përtej bekimit: ai konsolidon legjitimitetin e shkencës fetare dhe e fut librin në një kontekst besimi dhe njohurie.

2. Gjuha dhe figura retorike

Në tekst shfaqet një gjuhë arabisht e pastër, por jo e detyruar. Autori përdor shprehje si "lumi i rrëmbyeshëm" për të përshkruar rrjedhën e informacionit, që është një figurë retorike e goditur që mishëron shpejtësinë e epokës dhe sfidat e saj. Gjithashtu gjejmë përdorimin e ajetit ﴿LEXO﴾ në fillim të tekstit, një përdorim që lidh shpalljen me njohurinë dhe vendos legjitimitetin e shkencës eksperimentale në kontekstin islamik.

3. Personazhet dhe pozitat

Në tekst përshkruhen tre personazhe kryesore:

- Prof. Dr. Beqir Ismaili: paraqitet si urë midis kulturave, përfaqësues i Kosovës në Egjipt dhe Themelues dhe President i agjencisë mediatike (Alba Press - Kajro),1992.

- Prof. Dr. Kerim Gunejm: përshkruhet si "dijetar enciklopedik", "forcë e mrekullueshme", "njeri me mendim të organizuar".

- Gjeneral Ahmed Abdul Vehab: shfaqet si dëshmitar i jashtëm, diplomat, që i jep dëshmisë një dimension ndërkombëtar.

4. Stili dhe ndikimi

Teksti është shkruar në një stil që bashkon përulësinë dhe besimin. Autori përdor shprehje si "unë e konsideroj" dhe "e kam njohur" për t'i dhënë dëshmisë një karakter personal, por në të njëjtën kohë lëshon gjykime kategorike si "ndër veprat më të mira" dhe "forcë e mrekullueshme". Ky balancim midis subjektivit dhe objektivitetit i jep tekstit besueshmëri dhe fuqi ndikuese.

Analiza kritike politike

1. Konteksti i pas Luftës së Ftohtë

Ky tekst u shkrua në vitin 2002, pra më shumë se një dekadë pas përfundimit të Luftës së Ftohtë dhe shpërbërjes së Jugosllavisë. Kosova, e cila përmendet në tekst, ishte në atë kohë nën administrimin e Kombeve të Bashkuara (UNMIK) pas luftës së vitit 1999. Paraqitja e përfaqësuesit të Kosovës në Egjipt për një libër mbi një dijetar të El-Ezherit është një ngjarje diplomatike par excellence, që tregon se si shkenca dhe feja mund të luajnë një rol në rindërtimin e marrëdhënieve ndërkombëtare pas konflikteve.

2. Diplomacia kulturore

Teksti tregon atë që mund të quhet "diplomaci kulturore": përdorimi i njohurive, kulturës dhe fesë si mjete për afrimin midis popujve. Dr. Beqir Ismaili nuk vepron vetëm si përfaqësues politik, por si urë njohurish midis Ballkanit dhe Egjiptit. Kjo përputhet me konceptin e "fuqisë së butë" që ushtrohet përmes kulturës dhe shkencës në vend të forcës ushtarake.

3. Shkenca dhe feja në ligjërimin politik

Teksti e fut shkencën në një kuadër fetar: "të vërtetat e Kuranit të Madhërishëm dhe thesaret e tij shkencore e të besimit". Ky ligjërim pasqyron rrymën e "mrekullisë shkencore" që lulëzoi në Egjipt në vitet tetëdhjetë dhe nëntëdhjetë, e cila u përpoq të pajtojë shkencën moderne me tekstin fetar. Politikisht, ky ligjërim shërben një projekt më të gjerë: paraqitjen e Islamit si fe të pajtueshme me shkencën dhe modernitetin, një projekt me dimensione të brendshme (përballja me sekularizmin dhe ekstremizmin) dhe të jashtme (përmirësimi i imazhit të Islamit në Perëndim).

4. Marrëdhëniet egjiptiano-ballkanike

Teksti i referohet "vëllezërve muslimanë në Ballkan", një shprehje që mbart konotacione të thella politike. Pas luftërave të Jugosllavisë, kishte nevojë për ripërcaktimin e identitetit islamik në Ballkan. Paraqitja e dijetarëve të Egjiptit për këta vëllezër është një formë e mbështetjes kulturore dhe fetare, dhe ndoshta edhe politike, përballë sfidave të pas konfliktit.

5. Personaliteti ushtarak dhe diplomatik

Gjeneral Ahmed Abdul Vehab, si ish-këshilltar i Kombeve të Bashkuara, i jep tekstit një dimension ndërkombëtar. Dëshmia e tij nuk është dëshmi e një dijetari fetar, por e një njeriu që ka punuar në institucionin ndërkombëtar më përfaqësues të legjitimitetit global. Kjo forcon besueshmërinë e librit dhe zgjeron rrethin e audiencës së synuar.

Më në fund, themi: Parathënia e Gjeneral Ahmed Abdul Vehabit për librin e Dr. Beqir Ismailit mbi Dr. Kerim Gunejmin është një tekst me shumë shtresa: është dëshmi personale, dokument diplomatik, ligjërim fetar dhe tekst letrar. Bashkon falënderimin dhe bekimin, analizën dhe përshkrimin, subjektivin dhe objektivin. Tregon se si shkenca dhe feja mund të jenë urë midis popujve, dhe si diplomacia kulturore mund të kontribuojë në rindërtimin e marrëdhënieve pas konflikteve.

Ky tekst, megjithëse i shkurtër, përmbledh një projekt intelektual dhe politik më të gjerë: projektin e afrimit midis Egjiptit dhe Ballkanit, midis El-Ezherit dhe universiteteve, midis shkencës dhe fesë, midis Lindjes dhe Perëndimit. Është një ftesë për një lexim të ri të rolit të dijetarëve në ndërtimin e urave, jo në konfirmimin e kufijve.

Seksioni i dytë: Një analizë e dimensioneve intelektuale, diplomatike dhe politike të rolit të Prof. Dr. Beqir Ismaili, sipas vizionit të Prof. Dr. Karim Gunejm

Së pari: Hyrja

Dëshmitë e mendimtarëve dhe akademikëve për personalitetet diplomatike dhe shkencore përbëjnë një dokument me vlerë të lartë historike dhe intelektuale, pasi ato e shndërrojne përpjekjen individuale në një kuadër më të gjerë të luftës kolektive. Dëshmia e Prof. Prof. Dr. Karim El-Sejid Gunejm për Prof. Prof. Dr. Beqir Ismailin e merr rëndësinë e saj nga të qenit një lexim i plotë i një personaliteti diplomatik dhe akademik, i cili nuk u mjaftua me punën tradicionale, por ndërthuri luftën diplomatike, kornizën kulturore dhe përpjekjen shkencore për mbrojtjen e identitetit kombëtar dhe islam të popullit të Kosovës në rajonin e Ballkanit.

Së dyti: Teksti i fjalës

Prof. Dr. Karim El-Sejid Gunejm ka thënë:

"Sa i përket përpjekjes së vëllait të nderuar, Prof. Dr. Beqir Ismailit dhe shokëve të tij në fushën e thirrjes dhe shkencës, ajo është një përpjekje që nuk i fshihet asnjë muslimani me shpirt të madh; një përpjekje e të përkushtuarve për përcjelljen e fesë dhe përhapjen e Islamit të saktë në kontinentin evropian. Ai është i palëkundur në një nga brezat më të rëndësishëm të Islamit, që është shteti i Kosovës; ai shtet që vuajti shumë nga zullumi i zullumqarëve, luftoi gjatë për të ruajtur ekzistencën e tij, përballoi shumë vështirësi dhe shijoi lloje të ndryshme mundimesh gjatë dekadave të tëra vuanjesh dhe agresioni të kryer nga serbët dhe ndihmësit e tyre... Më pas, Zoti i dha fitoren Kosovës dhe popullit të saj, dhe tani drita e lirisë po përhapet në çdo cep të Kosovës dhe rreth saj, me shpresën se ky shtet i ri do të jetë një elektrik ndriçues islam.

Prof. Dr. Beqir Ismaili (Përfaqësuesi i Kosovës në Egjipt) është një nga luftëtarët heronj dhe të përkushtuar në Kosovë, jo vetëm ai, por edhe anëtarët e familjes së tij të madhe, e cila i dha popullit të Kosovës dijetarë dhe mendimtarë të shquar që kontribuuan në ruajtjen e fesë së këtij populli, mbrojtjen e identitetit të tij dhe qëndresën ndaj agresionit; ai është me të vërtetë pasardhësi më i mirë i një paraardhësi të shkëlqyer...

I lutemi Zotit të Madhëruar t'i mundësojë atij dhe popullit të tij fisnik realizimin e shpresës për ngritjen e shtetit të tyre të pavarur dhe sovran. Një nga rrugët më të rëndësishme të përpjekjes që ndjek vëllai Prof. Dr. Beqir Ismaili është shkrimi dhe dokumentimi për dijetarët, mendimtarët, udhëheqësit dhe luftëtarët, qoftë nëse i perkasin gjeografikisht shtetit të tij, Kosovës, rajonit të Ballkanit, apo botës arabe dhe islame në të gjitha hapësirat e saj; me qëllim njohjen me ta, nxjerrjen në pah të roleve të tyre për gjeneratat e reja dhe shfrytëzimin e krijimtarisë së tyre në betejën intelektuale të Ballkanit dhe fuqizimin e muslimanëve në botë."

Së treti: Analiza kritike, letrare dhe politike e gjithanshme

1. Analiza gjuhësore dhe letrare:

• Ndërtimi stilistik dhe simbolika: Autori përdor terma me ngarkesë të fortë konceptuale, fetare dhe kombëtare (si: i palëkundur/mbrojtës, fron, përpjekje/qëndresa, beteja e Ballkanit). Këto terma e kalojnë punën diplomatike dhe kulturore nga një detyrë thjesht zyrtare në një "mision jetësor".


• Lidhja historike: Përdorimi i shprehjes (pasardhës i mirë) për të nxjerrë në pah vazhdimësinë familjare në rezistencë, gjë që tregon rolin e familjes së madhe të Prof. Dr. Beqir Ismailit si një vatër intelektuale dhe e rezistencës që arriti të krijojë një fuqi të butë kundër asimilimit kulturor dhe dëbimit me forcë.


• Dokumentimi historik: Teksti tregon se shkrimi dhe botimi për Prof. Dr. Beqirin nuk janë thjesht një luks akademik, por një mjet rezistence dhe ruajtjeje kulturore (beteja e Ballkanit), përmes lidhjes së brezave dhe njohjes me figurat e saj.

2. Analiza politike dhe diplomatike:

• Fuqia e butë dhe kuadri diplomatik: Prof. Dr. Beqir Ismaili përfaqëson modelin e diplomatit me vizion intelektual; roli i tij si "Përfaqësues i Kosovës në Egjipt" nuk u ndal brenda kufijve diplomatikë tradicionalë, por u zgjerua për të lidhur çështjen e Kosovës me thellësinë e botës arabe dhe islame.


• Legjitimiteti ndërkombëtar dhe pavarësia: Teksti i referohet aspiratës së popullit të Kosovës për ndërtimin e një shteti të pavarur sovran; ky është një dimension politik që pasqyron përdorimin e diskursit kulturor për të mbështetur të drejtat politike dhe pavarësinë e plotë.

3. Vlerësimi i ndikimit të Prof. Dr. Beqir Ismailit në fusha të ndryshme:

• Jeta intelektuale dhe shkencore: Përmes shkrimeve dhe veprave të tij, ai kontribuoi në ndriçimin e historisë islame të Ballkanit dhe dokumentimin e trashëgimisë së figurave të saj, duke pasuruar bibliotekën arabe dhe islame me studime ballkanike.


• Jeta mediatike dhe diplomatike: Ia doli të paraqesë historinë e drejtë të Kosovës përpara opinionit publik arab dhe islam, duke shfrytëzuar diplomacinë kulturore dhe atë popullore.


• Jeta gjuhësore dhe letrare: Punoi në ndërtimin e urave të komunikimit gjuhësor dhe letrar mes kulturës shqiptare dhe asaj arabe përmes përkthimit dhe dokumentimit të veprave të dijetarëve.


• Jeta fetare dhe kulturore: Kontribuoi në ruajtjen e identitetit islam dhe moral të popullit të Kosovës dhe Ballkanit përballë tentativave për tjetërsim kulturor gjatë periudhave të agresionit.


• Jeta politike: Konsolidoi konceptin e pranisë diplomatike të mbështetur në identitetin kombëtar, duke krijuar një model diplomatik që balancon mes aspiratave politike dhe legjitimitetit historik.

Më në fund, themi: Fjala e Prof. Dr. Karim El-Sejid Gunejm shërben si një dokument vlerësimi i gjithanshëm për personalitetin e Prof. Dr. Beqir Ismailit. Ajo është një vlerësim për një njeri që bashkoi pendën me diplomacinë, si dhe përkushtimin ndaj atdheut të tij, Kosovës, me shërbimin ndaj çështjeve të botës islame. Prof. Dr. Beqir Ismaili ia doli ta shndërrojë dokumentimin historik në një armë mbrojtëse dhe politike kundër harresës, duke ofruar një model të rrallë të diplomatit dhe mendimtarit që arriti ta dërgojë çështjen e popullit të tij nga niveli lokal në atë ndërkombëtar dhe arab.

Kapitulli dhjetë: Një analizë kritike letrare gjithëpërfshirëse e artikullit të Profesor Dr. Karim Gunejm "Kosova dhe qëndresa e popullit të saj"

Analizë e plotë letrare dhe kritike e artikullit "Kosova dhe qëndresa e popullit të saj"

Nga Prof. Dr. Karim Gunejm

Së pari: Titulli dhe domethënia e tij

Titulli i artikullit "Kosova dhe qëndresa e popullit të saj" përbën një prag tekstual të përqendruar dhe emocionues. Ai përbëhet nga dy pjesë:

1. "Kosova": Përcakton temën gjeografikisht dhe politikisht, duke e orientuar menjëherë lexuesin drejt çështjes qendrore.

2. "dhe qëndresai i popullit të saj": Mbart një dimension doktrinar dhe vleror, pasi termi "qëndresa" përdoret këtu në kuptimin e tij të përgjithshëm (mundimi dhe qëndresa për liri), duke i dhënë tekstit një karakter epik dhe shpirtëror. Ky titull nuk kufizohet vetëm në përshkrimin e gjendjes, por i jep asaj legjitimitet moral dhe fetar, duke e lidhur lexuesin arab dhe musliman me një çështje që duket gjeografikisht e largët, por shpirtërisht shumë e afërt.

Së dyti: Hyrja: Përgatitja emocionale dhe kornizimi intelektual

Hyrja e artikullit (paragrafi i parë) karakterizohet nga një stil emocionues dhe bindës, ku autori paraqet një përkufizim të shkurtër dhe entuziast të çështjes. Ai fillon duke folur për "Prof. Dr. Karim Gunejm" si "intelektualin e madh" që "e jeton çështjen e Kosovës me shpirt dhe trup", duke e lartësuar statusin e autorit dhe duke i dhënë temës një aureolë serioziteti dhe sinqeriteti. Hyrja nuk ofron informacion historik, por përgatit lexuesin psikologjikisht dhe e vë përpara përgjegjësisë së tij morale ndaj kësaj çështjeje.

Së treti: Paraqitja e përmbajtjes: Rrëfimi historik dhe analiza politike

Artikulli vazhdon më pas me një paraqitje të shkurtër, por të përqendruar, të historisë së çështjes së Kosovës. Përmbajtja mund të ndahet në disa boshte:

1. Përcaktimi gjeografik dhe historik: Autori përcakton pozicionin e Kosovës ("zemra e Ballkanit") dhe thekson rëndësinë e saj historike që nga Beteja e Kosovës në vitin 1389, kalimin nën sundimin osman për disa shekuj, dhe më pas aneksimin nga Jugosllavia pas Luftës së Dytë Botërore.

2. Transformimi demografik dhe politik: Ai nxjerr në pah ndryshimet demografike dhe shtypjen që pësuan shqiptarët muslimanë, veçanërisht pas ardhjes në pushtet të komunistëve në vitin 1945, dhe mohimin e të drejtave të tyre kulturore dhe fetare.

3. Rezistenca dhe përshkallëzimi: Artikulli dokumenton fazat e luftës shqiptare, duke filluar nga demonstratat paqësore të vitit 1981, kalimin në formimin e "Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës" në vitin 1992, e deri në luftën e vitit 1999 dhe ndërhyrjen ndërkombëtare.

4. Roli islamik dhe arab: Autori kritikon ashpër mangësinë e botës islame dhe arabe ndaj kësaj çështjeje, duke theksuar se "Perëndimi" ishte ai që u veprua për të mbrojtur muslimanët atje, ndërsa "Lindja" mbeti e pavëmendshme. Kjo pikë përbën thelbin e mesazhit intelektual të artikullit.

Së katërti: Përfundimi: Kritika e ashpër dhe thirrja për veprim

Përfundimi i artikullit (paragrafi i fundit) vjen i fuqishëm dhe i drejtpërdrejtë, ku autori shpreh një kritikë të ashpër ndaj regjimeve arabe dhe islame dhe medias zyrtare, duke i akuzuar ata për neglizhencë dhe shpërfillje. Ai përdor shprehje si "Lajmet për Kosovën - siç e kemi përmendur - nuk përmendin përpjekje për lirinë e tyre", dhe "nëse çmimi i shpërfilljes së çështjes së Kosovës është humbja e legjitimitetit". Përfundimi nuk është thjesht një përmbledhje, por një thirrje e hapur për të marrë përgjegjësinë historike dhe fetare.

Së pesti: Vlerësimi i ndikimit në fusha të ndryshme

·         Ndikimi intelektual dhe mediatik: Artikulli përbën një dokument të rëndësishëm intelektual dhe mediatik, pasi ndriçon një çështje të margjinalizuar në mediat arabe. Ndikimi i tij qëndron në sfidimin e imazhit stereotip për "Perëndimin" dhe "Lindjen", dhe në zbulimin e standardeve të dyfishta në trajtimin e çështjeve islame. Ai gjithashtu ofron një model për trajtimin mediatik të përkushtuar ndaj çështjeve të ummetit.

·         Ndikimi gjuhësor dhe letrar: Stili karakterizohet nga elokuenca dhe fuqia shprehëse, me përdorimin e figurave letrare (si "e jeton çështjen e Kosovës me shpirt dhe trup") dhe elementeve stilistike. Gjuha bashkon qartësinë dhe bukurinë, dhe përdor fjalë emocionale dhe frymëzuese (qëndresa, heroizëm, sakrifica) për të krijuar ndikimin e dëshiruar tek lexuesi.

·         Ndikimi shkencor dhe fetar: Nga pikëpamja shkencore, artikulli ofron një përmbledhje të përqendruar historike, edhe pse nuk mungon thjeshtëzimi. Nga pikëpamja fetare, ai thekson dimensionin islamik të çështjes, duke e konsideruar mbrojtjen e Kosovës si mbrojtje të identitetit islamik në Evropë, duke i dhënë çështjes një dimension doktrinar dhe civilizues.

·         Ndikimi kulturor, diplomatik dhe politik: Kulturisht, artikulli kontribuon në njohjen e lexuesit arab me kulturën dhe historinë e një populli tjetër. Diplomatikisht dhe politikisht, ai përcjell një mesazh të fuqishëm për regjimet arabe për nevojën e veprimit, dhe vë në dyshim legjitimitetin e heshtjes së tyre. Ai gjithashtu dokumenton një moment historik të ndjeshëm në marrëdhëniet ndërkombëtare (ndërhyrja e NATO-s në vitin 1999) nga një këndvështrim islamik.

Përfundimi kritik

Artikulli "Kosova dhe qëndresa e popullit të saj" është një tekst i shquar letrar dhe intelektual, i cili bashkon rrëfimin historik, analizën politike dhe kritikën e ashpër. Fuqia e tij qëndron në aftësinë për ta shndërruar një çështje gjeografikisht të largët në një çështje shpirtërore dhe islamike urgjente. Edhe pse autori mund të ekzagjerojë në thjeshtëzimin e disa aspekteve historike ose në përgjithësimin e kritikës, ndikimi emocional dhe intelektual i artikullit mbetet i fuqishëm, duke e bërë atë një kontribut të rëndësishëm në letërsinë politike islamike bashkëkohore.

Kapitulli njëmbëdhjetë: Një poezi besnikërie nga Kosova drejt Egjiptit, për Profesor Dr. Karim Gunejm

Nga: Profesor Dr. Beqir Ismaili

"Nga Kosova drejt Egjiptit… Përshëndetje besnikërie"

Parathënie

Kjo poezi bën pjesë në kuadrin e poezisë së mirënjohjes, nderimit dhe vlerësimit. Ajo është hartuar nga profesori doktor Beqir Ismaili, nga Kosova, si shprehje e respektit të thellë për profesorin doktor Karim Gunejm, si dhe si vlerësim për kontributin e tij shkencor, intelektual, kulturor dhe njerëzor.

Poezia i kapërcen kufijtë e një lavdërimi personal dhe shndërrohet në një mesazh kulturor e qytetërues që lidh Kosovën me Egjiptin. Ajo sjell në qendër vlerat e dijes, solidaritetit, besnikërisë dhe shërbimit ndaj çështjeve të popujve, veçanërisht ndaj çështjes së popullit të Kosovës.

Poezia

"Nga Kosova drejt Egjiptit… Përshëndetje besnikërie"

O Karim i shkencës, o burim udhëzimi me shkëlqim,

O ti që nga ajetet bëre argument e dëshmi!

Nga Kosova erdha sot, me vete duke bartur,

Përshëndetjen e zemrës, me madhështi e mirënjohje.

Egjipt i dashur, o nënë e qytetërimit, o

Tokë e shkencave, dhe agim i kohërave tona!

Në hapësirën e Al-Azharit tënd të ndritur, që dëshmoi

Pllakat e dijes, me besim e shpjegim të qartë.

Gërshetove shkencat e gjithësisë me passion,

Dhe shpalljen e udhëzimit, me mendim e mirësi.

Përkushtimi yt në kërkim është një shkollë më vete,

E shkenca tek ti është sqarim për njeriun.

Nuk e mbyllje dritën e dijes nëpër libra,

Por e shpërndaje mes njerëzve me miratim.

E Kosova kurrë nuk qe e harruar prej teje,

Pasi ti i bartje dhimbjet dhe pikëllimet e saj.

Dëgjoje stërmundimet e një populli që ruajti identitetin,

Që ruajti besimin, e besën e mbajti si kryefjalë.

Dhe u bëre zë i besnikërisë që nuk fiket kurrë,

Thërrisje për të drejtën, me drejtësi e përulësi.

O njeri me moral të lartë, o sa mik i mirë për ne,

Në shkencë, në mendim, e në përpjekjen e çështjeve tona!

Sa takime na bashkuan në hapësirat e udhëzimit,

Ku mendimi yt ishte sqarim për idetë tona.

Këmbyem mendime me më të mirën që bartnin

Ato kuvende dijeje e udhëzimi.

Mes Egjiptit dhe Kosovës ka një urë diturie,

Që ti e shtrive me besnikëri të sinqërtë e ndërtuese.

Ndaj nga zemra ke një falënderim pa kufij,

E nga lavdia në histori ke kujtimin tonë.

Se miqësia, nëse ngrihet mbi vlera,

Mbetet fenor i vërtetësi përmes kohërave.

O Karim i mirësisë, mbetsh përherë fenor i shkencës,

Dhe për lutjen ndaj të Mëshirshmit, një kënaqësi!

Nga toka e Kosovës po të dërgoj një përshëndetje,

Tek Egjipti, ku zemra gjeti strehën tonë.

Përshëndetje e një populli që sheh tek ti burrërinë,

Përkushtimin, shkencën, vlerësimin e mirënjohjen.

Zoti të ruajtë, o yll i dijës sonë,

Dhe ta zgjatë jetën me sukses e mirësi!

Kjo poezi jetëson vlerën e besnikërisë në marrëdhëniet shkencore e kulturore, si dhe shpreh një miqësi që kapërcen kufijtë gjeografikë për të konfirmuar njësimin e vlerave njerëzore dhe pozitën e Egjiptit në shpirtin e popullit të Kosovës. Ajo sjell gjithashtu në vëmendje misionin e dijetarit, i cili nuk mjaftohet vetëm me prodhimin e dijës, por kontribuon në shërbim të njeriut, mbrojtjen e çështjeve të kombësisë së tij dhe ndërtimin e urave të komunikimit mes qytetërimeve.

Analiza letrare kritike e poezisë

Hyrje

Poezia "Nga Kosova drejt Egjiptit… Përshëndetje besnikërie" paraqet një tekst poetik të ndërtuar mbi mirënjohjen, nderimin dhe respektin ndaj profesor doktor Karim Gunejm. Ajo shpreh vlerësimin e autorit për personalitetin e tij shkencor, intelektual, fetar dhe njerëzor.

Në të njëjtën kohë, poezia krijon një lidhje simbolike ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit, duke e shndërruar marrëdhënien personale në një urë kulturore dhe qytetëruese.

1. Domethënia e titullit

Titulli përbëhet nga tri njësi kryesore:

"Nga Kosova"

Kjo shprehje përcakton burimin e mesazhit dhe identitetin shpirtëror të poetit. Kosova paraqitet jo vetëm si vend gjeografik, por edhe si hapësirë e kujtesës, e dhimbjes, e dinjitetit dhe e shpresës.

"Drejt Egjiptit"

Egjipti paraqitet si vend i dijes, kulturës, arsimit dhe traditës së pasur intelektuale. Ai është hapësira ku janë zhvilluar takimet dhe bashkëpunimet shkencore e njerëzore.

"Përshëndetje besnikërie"

Kjo shprehje përmbledh qëllimin emocional të poezisë. Nuk bëhet fjalë për një përshëndetje të zakonshme, por për një përshëndetje të mbushur me mirënjohje, respekt, kujtim dhe besnikëri.

Titulli bashkon kështu vendin, mesazhin dhe ndjenjën.

2. Tema kryesore

Tema qendrore e poezisë është nderimi i dijetarit dhe mendimtarit profesor doktor Karim Gunejm, si dhe vlerësimi i kontributit të tij në shkencë, kulturë, mendim dhe shërbim njerëzor.

Poezia zhvillohet përmes disa temave të ndërlidhura:

• dashuria për dijen dhe shkencën;


• bashkimi i shkencës me besimin;


• respekti për gjuhën dhe kulturën;


• mbështetja ndaj studiuesve dhe studentëve;


• miqësia dhe bashkëpunimi intelektual;


• lidhja kulturore ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit;


• solidariteti me çështjen e popullit të Kosovës;


• mirënjohja dhe lutja për shëndet e sukses.

Në këtë mënyrë, poezia nuk kufizohet vetëm në lavdërimin e një individi, por lartëson edhe misionin e dijetarit të përgjegjshëm.

3. Ndërtimi emocional dhe psikologjik

Struktura emocionale e poezisë zhvillohet në mënyrë graduale.

a. Përshëndetja dhe afrimi

Poezia nis me një përshëndetje nga Kosova drejt Egjiptit. Kjo krijon një atmosferë të ngrohtë, miqësore dhe të sinqertë.

b. Admirimi shkencor

Më pas, poeti përqendrohet te aftësitë dhe gjerësia e dijes së profesor Karim Gunejm. Ai paraqitet si një personalitet që bashkon fusha të ndryshme të njohjes.

c. Vlerësimi njerëzor

Admirimi shkencor shndërrohet në vlerësim njerëzor. Përmenden zemërgjerësia, fisnikëria dhe gatishmëria e tij për t'u shërbyer studiuesve dhe studentëve.

d. Kujtimi i marrëdhënies personale

Poezia sjell kujtimet e takimeve dhe bisedave në Kajro. Këto elemente e bëjnë tekstin më personal dhe më të besueshëm.

e. Përmasat kombëtare dhe qytetëruese

Nga marrëdhënia individuale, poeti kalon drejt lidhjes ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit. Personaliteti i nderuar shfaqet si urë ndërmjet kulturave dhe popujve.

f. Lutja dhe shpresa

Poezia përfundon me urime për shëndet, sukses dhe vazhdimësi të veprës së tij. Fundi ka karakter optimist dhe shpirtëror.

4. Figura poetike dhe imazhet artistike

a. Dija si dritë

Drita përdoret si simbol i dijes, vetëdijes dhe udhëzimit. Ajo nënkupton se shkenca nuk është vetëm grumbullim informacioni, por edhe një forcë që ndriçon mendjen dhe shoqërinë.

b. Dijetari si urë

Imazhi i urës është një nga figurat më të rëndësishme të poezisë. Profesor Karim Gunejm paraqitet si urë ndërmjet:

• shkencës dhe besimit;


• arsyes dhe shpalljes;


• Kosovës dhe Egjiptit;


• kulturës dhe diplomacisë;


• dijes dhe shërbimit njerëzor.

c. Udhëtimi drejt horizonteve të dijes

Shprehjet që lidhen me udhëtimin dhe horizontet e gjera nënkuptojnë karakterin enciklopedik të personalitetit të nderuar. Dija paraqitet si një hapësirë e pafundme, e cila kërkon kërkim të vazhdueshëm.

d. Mbjellja e shpresës

Imazhi i mbjelljes së shpresës lidhet me ndikimin e dijetarit te studentët, studiuesit dhe shoqëria. Vepra e tij paraqitet si një farë që mund të japë fryte në brezat e ardhshëm.

5. Gjuha poetike

Gjuha e poezisë është e qartë, e ngrohtë dhe e orientuar drejt vlerave morale e njerëzore. Ajo ndërthur tri nivele kryesore:

Niveli emocional

Përfshin fjalë dhe shprehje që lidhen me:

• dashurinë;


• mirënjohjen;


• respektin;


• kujtimin;


• miqësinë;


• besnikërinë.

Niveli shkencor dhe intelektual

Përfshin nocione si:

• shkenca;


• dija;


• kërkimi;


• arsyeja;


• mendimi;


• shpallja;


• urtësia.

Niveli qytetërues dhe njerëzor

Përfshin:

• kulturën;


• popujt;


• Kosovën;


• Egjiptin;


• bashkëpunimin;


• drejtësinë;


• shpresën;


• brezat e ardhshëm.

Ky kombinim i jep poezisë një karakter njëkohësisht personal, shkencor dhe qytetërues.

6. Mjetet stilistike dhe retorike

a. Thirrja dhe adresimi i drejtpërdrejtë

Përdorimi i drejtpërdrejtë i figurës së profesor Karim Gunejm e afron lexuesin me subjektin e poezisë dhe i jep tekstit karakterin e një letre poetike.

b. Metafora

Metaforat e dritës, urës, udhëtimit dhe mbjelljes së shpresës e pasurojnë tekstin me kuptime simbolike.

c. Paralelizmi

Në vargje shfaqen ndërtime të ngjashme sintaksore, të cilat krijojnë ritëm dhe theksojnë idetë kryesore.

d. Përsëritja

Përsëritja e fjalëve që lidhen me dijen, respektin, Kosovën, Egjiptin dhe mirënjohjen forcon unitetin tematik të poezisë.

e. Lutja

Lutja në fund të poezisë e ngre tekstin nga niveli i lavdërimit njerëzor në një nivel shpirtëror dhe moral.

7. Muzikaliteti dhe ritmi

Poezia është ndërtuar në një formë të lirë ose gjysmë të lirë. Ajo nuk mbështetet domosdoshmërisht në një metër klasik të pandryshueshëm dhe as në një rimë të vetme gjatë gjithë tekstit.

Megjithatë, muzikaliteti i saj krijohet përmes:

• përsëritjes së tingujve;


• ritmit të brendshëm të vargjeve;


• paralelizmit të strukturave;


• përsëritjes së fjalëve kyçe;


• alternimit të vargjeve të shkurtra me ato përshkruese;


• tonit të butë të përshëndetjes dhe lutjes.

Nëse do të botohej si poezi klasike, ajo mund të riformulohej në një metër të caktuar dhe me një rimë të unifikuar. Megjithatë, forma e lirë i përshtatet karakterit të saj personal dhe meditativ.

8. Portreti i profesor Karim Gunejm

Në poezi, profesor Karim Gunejm paraqitet si një personalitet me shumë dimensione:

1. Shkencëtar i specializuar, i përkushtuar ndaj kërkimit.


2. Mendimtar enciklopedik, me horizont të gjerë kulturor.


3. Intelektual i gjuhës dhe kulturës, i interesuar për komunikimin shkencor.


4. Dijetar me vetëdije fetare, që lidh shkencën me besimin.


5. Njeri i përulur dhe bujar, i afërt me studiuesit dhe studentët.


6. Intelektual me mision, i ndjeshëm ndaj çështjeve të umetit.


7. Ndërtues urash, që afron popuj, kultura dhe tradita.

Ky portret nuk është i njëanshëm; ai bashkon dijen, etikën, humanizmin dhe përgjegjësinë shoqërore.

9. Dimensioni kosovar

Prania e Kosovës në poezi nuk është dekorative. Ajo përbën një nga bazat kryesore të mesazhit.

Poeti flet nga përvoja dhe identiteti kosovar, ndërsa falënderimi ndaj profesor Karim Gunejm paraqitet edhe si shprehje e mirënjohjes së Kosovës ndaj dijetarëve dhe intelektualëve që janë interesuar për çështjet e saj.

Ky dimension shfaqet në disa drejtime:

• Kosova paraqitet si burim i mesazhit poetik.


• Përvoja kosovare shndërrohet në mesazh kulturor.


• Çështja e Kosovës lidhet me drejtësinë, dinjitetin dhe të drejtën.


• Dijetari paraqitet si zë që i jep formë dhe vetëdije dhimbjes së një populli.


• Marrëdhënia Kosovë-Egjipt paraqitet si marrëdhënie solidariteti dhe bashkëpunimi.

Kështu, poezia e shndërron përvojën kombëtare në një gjuhë universale njerëzore.

10. Dimensioni egjiptian

Egjipti në poezi është më shumë se një vend gjeografik. Ai simbolizon:

• traditën e dijes;


• universitetet dhe institucionet kulturore;


• botën arabe dhe islame;


• takimin intelektual;


• miqësinë dhe bashkëpunimin;


• kujtesën e përbashkët.

Përmendja e Kajros i jep poezisë një bazë konkrete dhe personale. Ajo e lidh tekstin me përvojën e takimeve, bisedave dhe bashkëpunimit shkencor.

11. Sinqeriteti i përvojës poetike

Poezia e merr fuqinë e saj nga karakteri i sinqertë i marrëdhënies ndërmjet autorit dhe personit të nderuar. Mirënjohja nuk paraqitet si lavdërim formal, por si rezultat i një njohjeje dhe bashkëpunimi të drejtpërdrejtë.

Sinqeriteti shfaqet përmes:

• kujtimeve të takimeve;


• vlerësimit të karakterit njerëzor;


• përmendjes së bashkëpunimit;


• lidhjes së respektit personal me mirënjohjen kombëtare;


• tonit të natyrshëm dhe jo të sforcuar të vargjeve.

Për këtë arsye, poezia ka edhe një vlerë dokumentuese, përveç vlerës së saj letrare.

12. Vlera artistike dhe ideore

Vlera artistike e poezisë qëndron në ndërthurjen e:

• lirizmit emocional;


• lavdërimit etik;


• vlerësimit shkencor;


• mesazhit qytetërues;


• kujtesës personale;


• dimensionit kombëtar dhe njerëzor.

Ndërsa vlera e saj ideore qëndron në paraqitjen e figurës së dijetarit me mision, i cili nuk kufizohet vetëm në laborator apo universitet, por e lidh dijen me përgjegjësinë ndaj shoqërisë dhe njerëzimit.

Poezia mbron në mënyrë të tërthortë idenë se shkenca duhet të shoqërohet me moral, besimi me vetëdije, ndërsa kultura me solidaritet.

Më në fund, Poezia "Nga Kosova drejt Egjiptit… Përshëndetje besnikërie" është një shembull i poezisë së nderimit që e kapërcen lavdërimin individual dhe ndërton një mesazh kulturor, njerëzor dhe qytetërues.

Ajo e paraqet profesor doktor Karim Gunejm si dijetar enciklopedik, mendimtar dhe personalitet me mision, duke lidhur kontributin e tij shkencor e intelektual me vlerat e besnikërisë, solidaritetit dhe shërbimit ndaj njerëzimit.

Në të njëjtën kohë, poezia e shndërron marrëdhënien ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit në një hapësirë të takimit kulturor dhe shpirtëror. Ajo dëshmon se poezia mund të ketë njëkohësisht funksion estetik, dokumentues dhe moral.

Në këtë kuptim, poezia mbetet një mesazh dashurie nga Kosova drejt Egjiptit dhe një dëshmi mirënjohjeje ndaj një dijetari që bashkon shkencën, besimin, kulturën dhe humanizmin.

Përfundim

Ky studim, përmes kapitujve, pjesëve dhe analizave të tij shkencore, letrare dhe kulturore, paraqet personalitetin e Profesor Dr. Karim al-Sajid Gunejm si një model të dijetarit enciklopedik, i cili është përpjekur të bashkojë specializimin akademik dhe hapjen ndaj dijes me kërkimin shkencor dhe interesimin për çështjet e fesë, kulturës dhe njeriut.

Studimi ka trajtuar aspekte të ndryshme të rrugëtimit të tij shkencor dhe intelektual dhe ka nxjerrë në pah kontributet e tij në fushën e specializimit akademik, krahas interesimit për gjuhën arabe, studimet islame, mrekullinë shkencore, autorësinë dhe edukimin kulturor e shkencor. Ai ka treguar gjithashtu se koncepti i dijes në përvojën e tij nuk ishte i kufizuar në një fushë të ngushtë profesionale, por kishte karakter integrues, duke lidhur njohurinë shkencore me kulturën, vlerat dhe përgjegjësinë shoqërore.

Kapitujt që lidhen me marrëdhënien ndërmjet Profesor Dr. Beqir Ismailit nga Kosova dhe Dr. Karim Gunejmit kanë treguar se komunikimi ndërmjet dijetarëve dhe mendimtarëve mund të shkojë përtej shkëmbimit të njohurive dhe të shndërrohet në një marrëdhënie të thellë njerëzore dhe kulturore, të mbështetur në respekt, vlerësim dhe bashkëpunim. Kjo marrëdhënie dëshmon gjithashtu rëndësinë e Egjiptit, me pasurinë e tij shkencore, kulturore dhe qytetëruese, si një hapësirë e rëndësishme e takimeve intelektuale dhe shkencore që kanë kontribuar në zgjerimin e komunikimit me Kosovën dhe botën islame.

Çështja e Kosovës ka zënë një vend qendror në strukturën e përgjithshme të studimit. Ajo nuk është paraqitur si një temë dytësore, por si pjesë e kujtesës kombëtare dhe ndërgjegjes njerëzore e kulturore të autorit. Nga kjo perspektivë, studimi nxjerr në pah rëndësinë e njohjes së çështjes së Kosovës, të historisë së popullit të saj dhe të aspiratave të tij, si dhe rëndësinë e marrëdhënieve shkencore, kulturore dhe mediatike në përcjelljen e çështjeve të popujve në hapësirën ndërkombëtare, arabe dhe islame.

Studimi dëshmon gjithashtu rëndësinë e diplomacisë kulturore në ndërtimin e urave të komunikimit ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit. Shkenca, kultura, letërsia dhe media, së bashku, mund të luajnë një rol të rëndësishëm në afrimin e popujve, në forcimin e njohjes së ndërsjellë, në tejkalimin e stereotipeve dhe në krijimin e marrëdhënieve më të qëndrueshme në nivel njerëzor dhe qytetërues.

Ndërsa poezia "Nga Kosova drejt Egjiptit… Përshëndetje besnikërie" i ka shtuar studimit një dimension të veçantë letrar dhe emocional dhe i ka shndërruar ndjenjat e vlerësimit dhe mirënjohjes në një ligjërim poetik me përmasa njerëzore, kombëtare dhe qytetëruese. Analiza letrare kritike e poezisë ka nxjerrë në pah praninë e simboleve të dijes, dritës, urës dhe besnikërisë, si dhe domethëniet e tyre në lidhjen ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit dhe në pozitën që dijetarët zënë në kujtesën njerëzore.

Poezia dëshmon gjithashtu se letërsia mund të kryejë një funksion që tejkalon shprehjen estetike dhe të shërbejë si dokument kulturor dhe emocional. Poezia këtu regjistron një marrëdhënie njerëzore dhe shkencore dhe e ruan atë në kujtesë përmes një gjuhe që tejkalon kufijtë e kohës dhe hapësirës. Prandaj, përfshirja e saj në këtë studim nuk përbën vetëm një shtesë letrare, por e pasuron dimensionin kulturor dhe njerëzor të të gjithë artikullit.

Në dritën e të gjitha këtyre, mund të thuhet se ky studim bashkon biografinë shkencore, analizën intelektuale, kritikën letrare dhe interpretimin kulturor në një kuadër të vetëm dhe paraqet një model të marrëdhënies që mund të krijohet ndërmjet dijes, njeriut dhe çështjeve të popujve. Ai konfirmon se shërbimi ndaj shkencës nuk mund të ndahet nga përgjegjësia morale dhe se dijetari i vërtetë mund të kontribuojë në ndërtimin e urave ndërmjet shoqërive përmes dijes, dialogut dhe bashkëpunimit.

Studimi arrin në përfundimin se dokumentimi i jetës së dijetarëve dhe mendimtarëve, si dhe i marrëdhënieve të tyre shkencore dhe njerëzore, përbën një pjesë të rëndësishme të ruajtjes së kujtesës kulturore dhe qytetëruese të kombeve. Dokumentimi i marrëdhënieve shkencore ndërmjet Kosovës dhe Egjiptit hap gjithashtu një fushë më të gjerë për studimin e historisë së komunikimit intelektual dhe kulturor ndërmjet dy popujve dhe për evidentimin e roleve që kanë luajtur dijetarët dhe intelektualët në mbështetjen e dialogut, mirëkuptimit dhe afrimit.

Në fund, personaliteti i Profesor Dr. Karim Gunejmit, ashtu siç paraqitet në këtë studim, përfaqëson modelin e dijetarit, misioni i të cilit shtrihet në shkencë, kulturë, fe, gjuhë dhe shërbim ndaj njeriut. Marrëdhënia e tij me Profesor Dr. Beqir Ismailin nga Kosova mbetet dëshmi se dija është e aftë të ndërtojë ura që tejkalojnë kufijtë gjeografikë dhe politikë dhe se besnikëria ndaj dijes dhe dijetarëve mund të shndërrohet në një kujtesë të përbashkët që lidh Kosovën me Egjiptin dhe brezat e kaluar me brezat e sotëm dhe të ardhshëm.

Prandaj, del në pah rëndësia e vazhdimit të dokumentimit të këtyre përvojave shkencore dhe njerëzore dhe e evidentimit të kontributeve të dijetarëve dhe mendimtarëve në shërbim të dijes, gjuhës, kulturës dhe çështjeve të popujve, në mënyrë që të ruhet kujtesa shkencore dhe njerëzore dhe të forcohet dialogu ndërqytetërimor mbi bazën e respektit të ndërsjellë, bashkëpunimit, besnikërisë dhe besimit në vlerën e dijes dhe të njeriut.

Kjo përkthim është formuluar në shqipe akademike dhe publicistike, duke ruajtur strukturën, kuptimin dhe terminologjinë e versionit arab, në mënyrë që të mund të integrohet drejtpërdrejt në versionin shqip të studimit.