(Studim akademik mbi ndikimin e tij mediatik, intelektual, kulturor, politik dhe diplomatik, si dhe rolin e tij në mbështetjen e kauzës së Kosovës), botuar në revistën "Al-Azhar Al-Harf" dhe gazetat prestigjioze "Al-Alam Al-Youm" dhe "Her News" në Kajro më 9 nëntor 2026.

Nga: Prof. Dr. Beqir Ismaili

Hyrje

Të shkruarit për personalitetet e mëdha intelektuale dhe mediatike nuk përbën thjesht rikujtimin e biografisë së tyre apo pasqyrimin e etapave të veprimtarisë profesionale, por një përpjekje për të nxjerrë në pah ndikimin e tyre në formësimin e vetëdijes njerëzore dhe për të shqyrtuar gjurmët që kanë lënë në kujtesën kulturore dhe intelektuale të kombeve dhe popujve. Në këtë këndvështrim, ky studim i kushtohet figurës së gazetarit të madh egjiptian, Hamdi Kandil (1036-2018), si një prej përfaqësuesve më të shquar të medias moderne arabe dhe si një zë i veçantë në mbrojtje të lirisë së fjalës, pavarësisë së mendimit, dinjitetit njerëzor dhe të drejtës së popujve për të shprehur aspiratat e tyre kombëtare dhe njerëzore.

Hamdi Kandil i kapërceu kufijtë e praktikës tradicionale mediatike, duke e shndërruar fjalën në përgjegjësi, ekranin në tribunë të dialogut dhe të ndriçimit intelektual, ndërsa veprimtarinë gazetareske në një mision të lidhur ngushtë me çështjet e shoqërisë dhe të njerëzimit. Kjo qasje u shfaq në veprimtarinë e tij profesionale, intelektuale, kulturore dhe politike, si dhe në qëndrimet e tij parimore ndaj çështjeve arabe dhe ndërkombëtare, veçanërisht ndaj çështjes së Kosovës, së cilës ai i kushtoi vëmendje dhe mbështetje mediatike e humanitare në një periudhë historike me rëndësi të veçantë.

Ky studim synon të paraqesë një analizë akademike shumëdimensionale të personalitetit të Hamdi Kandilit, përmes shqyrtimit të formimit të tij intelektual dhe kulturor, evidentimit të ndikimit të tij në zhvillimin e diskursit mediatik arab, analizimit të kontributit në formësimin e vetëdijes publike dhe në forcimin e lirisë së shprehjes, si dhe shqyrtimit të rolit të tij në nxitjen e dialogut kulturor dhe politik. Një vëmendje e veçantë i kushtohet gjithashtu marrëdhënies së tij me çështjen e Kosovës dhe kontributit në informimin e publikut për vuajtjet e popullit kosovar dhe përpjekjet e tij në mbrojtje të lirisë, dinjitetit dhe pavarësisë.

Studimi trajton gjithashtu dimensionin njerëzor të marrëdhënies që kam pasur me të ndjerin, një marrëdhënie që kapërceu kufijtë e komunikimit profesional dhe u shndërrua në një përvojë miqësie dhe bashkëpunimi intelektual e mediatik, të mbështetur në besimin e përbashkët në misionin e medias së lirë dhe në rëndësinë e solidaritetit ndërmjet popujve përballë padrejtësisë dhe në mbrojtje të të drejtave të ligjshme. Poema kushtuar shpirtit të tij vjen në kuadrin e kësaj mirënjohjeje njerëzore dhe intelektuale, si shprehje e vlerësimit të thellë për personalitetin e tij dhe si rikujtim i vlerave e qëndrimeve që kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në kujtesë.

Duke ndërthurur metodologjinë akademike me analizën intelektuale dhe interpretimin letrar, ky studim nuk kufizohet vetëm në dokumentimin e një përvoje të jashtëzakonshme mediatike, por synon gjithashtu të nxjerrë në pah modelin e intelektualit dhe gazetarit që e bëri dijen, lirinë dhe drejtësinë njerëzore themele të misionit të tij, si dhe e shndërroi komunikimin qytetërimor ndërmjet Egjiptit dhe Kosovës në një urë mirëkuptimi dhe solidariteti ndërmjet popujve.

Kapitulli I: Formimi intelektual dhe kulturor dhe ndikimi i tij në ndërtimin e personalitetit mediatik

Hamdi Kandil lindi në vitin 1936 në një familje egjiptiane me orientim kulturor e arsimor. Babai i tij ishte drejtor shkolle dhe nëna e tij e arsimuar, gjë që krijoi një mjedis edukativ që ndihmoi në zhvillimin e mendimit kritik dhe pavarësisë intelektuale që në moshë të hershme.

Udhëtimet e tij të hershme në Evropë dhe njohja me kultura të ndryshme kontribuan në formimin e vizionit të tij humanist dhe universal, si dhe në kuptimin e vlerave të lirisë, progresit dhe pluralizmit intelektual.

Ky formim kulturor u reflektua më pas në personalitetin e tij profesional, duke i mundësuar të zhvillonte një diskurs mediatik që ndërthurte dijen, guximin dhe pavarësinë. Prania e tij në media nuk ishte thjesht performancë profesionale, por shprehje e një projekti intelektual të bazuar në ndërgjegjësimin për problemet e shoqërisë egjiptiane dhe të kombit arab.

Nga këndvështrimi akademik, mund të thuhet se mjedisi edukativ ku ai u formua ishte një faktor vendimtar në krijimin e një modeli mediatik ndryshe nga modelet tradicionale, duke e konceptuar median si një mision ndriçues dhe jo thjesht si profesion.

Kapitulli II: Ndikimi mediatik dhe rindërtimi i diskursit televiziv arab

Kontributi i Hamdi Kandil në zhvillimin e medias arabe konsiderohet një nga aspektet më të rëndësishme të trashëgimisë së tij profesionale.

Pas kalimit nga shtypi i shkruar në median vizive, ai arriti të vendosë një stil të ri në prezantimin e programeve politike, të bazuar në analizë, kritikë dhe dialog me vetëdijen kolektive të shikuesit arab.

Ky ndikim u shfaq qartë në programin e tij të famshëm "Kryeredaktori", i cili u shndërrua në një platformë mediatike me ndikim të madh në formësimin e opinionit publik arab. Programi karakterizohej nga trajtimi i guximshëm i çështjeve politike dhe shoqërore dhe nga aftësia për të diskutuar tema që rrallë trajtoheshin në median tradicionale.

Po ashtu, programi "Laps Plumbi" forcoi këtë qasje kritike, duke vazhduar paraqitjen e një diskursi mediatik që refuzonte varësinë dhe afirmonte pavarësinë e medias nga qendrat e ndikimit politik.

Ndikimi i tij mediatik mund të vlerësohet përmes disa dimensioneve:

1. Thyerja e modeleve tradicionale të diskursit zyrtar mediatik.


2. Zgjerimi i hapësirës së debatit publik mbi çështjet politike.


3. Forcimi i lidhjes së medias me problemet reale të shoqërisë.


4. Konsolidimi i kulturës së llogaridhënies dhe kritikës në median arabe.


5. Frymëzimi i një brezi të tërë gazetarësh arabë.

Ai kontribuoi në transformimin e ekranit televiziv nga një instrument transmetimi pasiv në një hapësirë debati dhe dialogu.

Kapitulli III: Ndikimi intelektual dhe roli i tij në formimin e vetëdijes arabe

Hamdi Kandil nuk ishte vetëm gazetar, por edhe një mendimtar politik që ofronte një lexim kritik të realitetit arab.

Ai u mor me çështjet e rilindjes, prapambetjes, pavarësisë kombëtare dhe lirisë së shprehjes, duke e konsideruar lirinë kushtin themelor për përparimin e medias dhe të shoqërisë.

Qëndrimet e tij kritike ndaj autoritarizmit politik dhe dështimit të disa regjimeve arabe për t'u përballur me sfidat e brendshme dhe të jashtme e bënë atë një nga zërat më të rëndësishëm në mbështetje të reformës politike dhe kulturore në botën arabe.

Rëndësia e kontributit të tij intelektual qëndron në faktin se ai nuk u mjaftua me diagnostikimin e problemeve, por u përpoq të zgjonte ndërgjegjen publike dhe të nxiste qytetarin arab drejt mendimit kritik.

Prandaj ai mund të konsiderohet një nga intelektualët publikë që ndihmuan në ndërtimin e vetëdijes moderne arabe përmes mediave masive.

Kapitulli IV: Ndikimi kulturor dhe letrar

Hamdi Kandil përfaqësonte modelin e intelektualit mediatik që bashkonte kulturën letrare, dijen politike dhe vizionin qytetërues.

Ky dimension kulturor u reflektua në gjuhën e tij mediatike, e cila dallohej për saktësi, seriozitet dhe aftësi për të përdorur referenca historike e kulturore në analizën e zhvillimeve politike.

Ai gjithashtu kontribuoi në afrimin e kulturës me publikun përmes një diskursi të bazuar në dije, analizë dhe argumentim, larg sensacionalizmit.

Në këtë mënyrë ai arriti të ndërtojë ura komunikimi midis elitës kulturore dhe publikut të gjerë.

Kapitulli V: Ndikimi shkencor dhe njohës

Megjithëse Hamdi Kandil nuk ushtroi veprimtari akademike në kuptimin tradicional, përvoja e tij profesionale përbën një model të rëndësishëm për studimet e medias dhe komunikimit.

Metoda e tij bazohej në:

• Mbledhjen dhe analizimin e informacionit.


• Verifikimin e fakteve.


• Lidhjen e zhvillimeve politike me kontekstin historik.


• Ndërtimin e një diskursi analitik të bazuar në argument dhe logjikë.

Ai gjithashtu kontribuoi në mësimdhënie dhe në konsulencë mediatike në institucione dhe universitete arabe, gjë që pasqyron praninë e tij në fushën e dijes dhe komunikimit.

Përvoja e tij është bërë një burim i rëndësishëm për studimet akademike mbi median politike, lirinë e shprehjes dhe marrëdhënien ndërmjet medias dhe pushtetit.

Kapitulli VI: Ndikimi politik dhe roli i tij në jetën publike

Emri i Hamdi Kandil u lidh ngushtë me mbrojtjen e vazhdueshme të çështjeve kombëtare dhe panarabe.

Ai njihej për qëndrimet e tij të qarta në mbështetje të demokracisë dhe reformave politike dhe shërbeu si zëdhënës i Frontit Kombëtar për Ndryshim, të themeluar nga Muhamed El Beradei.

Kritikat e tij të forta ndaj regjimeve arabe dhe mbështetja për çështjen palestineze e bënë një zë që shprehte aspiratat e pjesëve të gjera të opinionit publik arab.

Roli i tij politik mund të vlerësohet si një rol ndriçues dhe jo partiak, sepse ai synonte mbrojtjen e lirisë, drejtësisë dhe qytetarisë më shumë sesa përfitimet politike.

Kapitulli VII: Ndikimi diplomatik, arab dhe ndërkombëtar

Veprimtaria e Hamdi Kandil u shtri edhe në institucionet arabe dhe ndërkombëtare.

Ai punoi në Unionin e Radiove të Shteteve Arabe pranë Ligës Arabe dhe mbajti pozita në organizata ndërkombëtare, përfshirë UNESCO-n, si dhe shërbeu si këshilltar mediatik në disa vende arabe.

Këto përvoja kontribuan në forcimin e dialogut kulturor dhe mediatik ndërmjet vendeve arabe dhe në paraqitjen më profesionale të medias arabe në nivel ndërkombëtar.

Përvoja e tij ndërkombëtare i dha një perspektivë të gjerë mbi marrëdhëniet ndërmjet medias, zhvillimit, kulturës dhe politikës.

Kapitulli VIII: Hamdi Kandil dhe çështja e lirisë së medias

Liria përbënte boshtin qendror të projektit intelektual dhe mediatik të Hamdi Kandil.

Ai theksonte vazhdimisht se zhvillimi i medias nuk mund të realizohej pa një liri të vërtetë që garanton pavarësinë e institucioneve mediatike nga pushteti politik dhe kapitali.

Ai gjithashtu argumentonte se liria mediatike në botën arabe mbetej e kufizuar dhe se përparimi teknologjik kishte luajtur rol më të madh në zgjerimin e hapësirës së shprehjes sesa vullneti politik zyrtar.

Historia e tij profesionale zbulon shkallën e sfidave që ai përballoi për shkak të këmbënguljes në pavarësinë e mendimit, pasi disa nga programet e tij u ndërprenë pavarësisht popullaritetit të madh.

Vlerësim kritik i trashëgimisë së Hamdi Kandil

Nga perspektiva akademike, Hamdi Kandil mund të konsiderohet një nga ndërtuesit më të rëndësishëm të medias politike arabe moderne.

Pikat më të forta të përvojës së tij janë:

• Pavarësia intelektuale.


• Guximi profesional.


• Angazhimi ndaj çështjeve publike.


• Aftësia për të ndikuar në opinionin publik.


• Ndërthurja e medias, kulturës dhe politikës.

Megjithëse veprimtaria e tij u përball me vështirësi të lidhura me mjedisin politik arab dhe ndjeshmërinë e temave që trajtonte, ndikimi i tij tejkaloi këto pengesa.

Vlera e vërtetë e përvojës së tij qëndron në krijimin e modelit të gazetarit intelektual që mbart vizion, mision dhe projekt shoqëror.

Kapitulli IX: Takimi i Profesor Dr. Beqir Ismailit me gazetarin e madh Hamdi Kandil

Një partneritet mediatik dhe humanitar në shërbim të çështjes së Kosovës dhe në sensibilizimin për vuajtjet e popullit të saj

Çështja e Kosovës gjatë viteve nëntëdhjetë të shekullit XX nuk ishte thjesht një çështje politike apo një konflikt rajonal kalimtar, por ishte çështja e një populli që luftonte për lirinë, dinjitetin dhe identitetin e tij kombëtar. Në një kohë kur mbulimi mediatik arab i ngjarjeve në Kosovë ishte ende i kufizuar, u shfaq nevoja për zëra të lirë dhe profesionistë që të përcillnin të vërtetën tek opinioni publik arab.

Një numër gazetarësh dhe intelektualësh arabë kontribuuan në mbështetjen e këtij misioni humanitar dhe mediatik, ndër të cilët një vend të veçantë zinte gazetari i madh egjiptian Hamdi Kandil, emri i të cilit u lidh ngushtë me mbrojtjen e kauzave të lirisë, drejtësisë dhe të drejtës së popujve për vetëvendosje. Përmes takimeve të mia të shumta me të, u krijua një marrëdhënie e thellë profesionale dhe njerëzore, e cila me kalimin e kohës u shndërrua në një bashkëpunim të sinqertë në shërbim të çështjes së Kosovës dhe në prezantimin e vuajtjeve të popullit të saj para opinionit publik arab.

Takimi i Profesor Dr. Beqir Ismailit me gazetarin e madh Hamdi Kandil

Në fillim të viteve nëntëdhjetë të shekullit të kaluar, me themelimin e Agjencisë së Lajmeve "Alba Press" në Kajro dhe përfshirjen time në institucionet mediatike egjiptiane dhe në Shoqatën e Gazetave të Huaja, i kushtova një pjesë të rëndësishme të veprimtarisë sime mediatike përcjelljes së së vërtetës rreth çështjes së Kosovës në qarqet gazetareske dhe mediatike arabe e ndërkombëtare.

Gjatë kësaj periudhe u njoha me gazetarin e shquar egjiptian Hamdi Kandil, një nga zërat më me ndikim në botën mediatike arabe të asaj kohe. Që nga takimi ynë i parë, na bashkoi bindja e përbashkët se misioni i medias së vërtetë është kërkimi i së vërtetës, mbrojtja e saj dhe përcjellja e zërit të popujve të shtypur tek opinioni publik.

Gjatë takimeve tona të shumta, e informova për dimensionet e ndryshme të çështjes së Kosovës dhe zhvillimet e saj politike e humanitare. Ai tregoi interes të madh për ndjekjen e ngjarjeve dhe për të kuptuar sfondin e tyre historik e kombëtar.

Që nga ajo kohë, ndërmjet nesh u krijua një marrëdhënie miqësie dhe respekti të ndërsjellë, e cila vazhdoi deri në vitet e fundit të jetës së tij. Hamdi Kandil dallohej për qëndrimin e tij parimor në mbështetje të popujve që aspironin lirinë, prandaj ai nuk hezitoi kurrë të tregonte interes dhe mbështetje për çështjen e Kosovës, qoftë përmes pjesëmarrjes së tij aktive në konferencat, seminaret dhe aktivitetet që organizonim, qoftë përmes paraqitjeve mediatike dhe deklaratave publike në mbështetje të të drejtave të popullit të Kosovës.

Prania e tij në aktivitetet kushtuar Kosovës kishte një rëndësi të veçantë për shkak të pozitës së tij të lartë dhe ndikimit të gjerë në rrethet mediatike dhe kulturore arabe. Ai e përdorte autoritetin e tij mediatik për të bërë të njohur tragjedinë e popullit të Kosovës dhe për të nxitur një kuptim më të drejtë të dimensioneve të çështjes, larg stereotipeve dhe narrativave të shtrembëruara.

Në paraqitjet dhe deklaratat e tij televizive, ai theksonte vazhdimisht se populli i Kosovës meriton lirinë, dinjitetin dhe pavarësinë, ashtu si çdo popull tjetër që lufton për të drejtat e veta kombëtare dhe njerëzore.

Ndikimi i tij nuk kufizohej vetëm te publiku i gjerë, por shtrihej edhe te një numër i madh gazetarësh, intelektualësh dhe akademikësh arabë që ndiqnin qëndrimet dhe analizat e tij. Kontributet dhe deklaratat e tij ndihmuan në forcimin e ndërgjegjësimit arab për çështjen e Kosovës dhe në zgjerimin e solidaritetit intelektual e kulturor me popullin e saj, veçanërisht në një periudhë kur informacioni i saktë për rajonin ishte ende i kufizuar në mediat arabe.

Përmes qëndrimeve të tij, Hamdi Kandil mishëroi modelin e gazetarit të angazhuar ndaj vlerave të drejtësisë njerëzore dhe të bindur se fjala e lirë është në gjendje të ndërtojë ura ndërmjet popujve dhe të mbrojë të drejtat legjitime të kombeve.

Për këtë arsye, prania e tij mbetet e gjallë në kujtesën kosovare dhe arabe, e lidhur ngushtë me qëndrimet e tij fisnike, me mbështetjen e sinqertë për çështjen e Kosovës dhe me rolin që luajti në përcjelljen e zërit të popullit të saj në botën arabe me objektivitet, profesionalizëm dhe përgjegjësi.

Së fundmi, do të doja të thoja se përvoja ime me gazetarin e madh Hamdi Kandil përfaqëson një nga faqet më të ndritura të bashkëpunimit mediatik arab në shërbim të kauzave të drejta. Ai ishte shembulli i gazetarit intelektual, roli i të cilit nuk kufizohej vetëm në transmetimin e lajmit, por shtrihej në mbrojtjen e vlerave humane, të drejtave të popujve dhe kauzave të drejtësisë.

Mbështetja e tij për çështjen e Kosovës do të mbetet një dëshmi e besimit të tij të thellë në misionin e medias së lirë dhe një tregues i kontributit të tij në forcimin e urave të komunikimit, mirëkuptimit dhe solidaritetit ndërmjet popullit arab dhe atij kosovar.

Kjo pasqyron vendin e lartë që Hamdi Kandil zë në historinë e medias arabe bashkëkohore dhe në kujtesën e atyre që e njohën si një zë të së vërtetës, lirisë dhe dinjitetit njerëzor.

Kapitulli X: Hamdi Kandili dhe çështja e Kosovës: Roli i medias në mbrojtjen e popujve dhe të drejtave të tyre

Çështja e Kosovës përbën një nga çështjet humanitare dhe politike që tërhoqi vëmendjen e një numri të madh mendimtarësh dhe gazetarësh arabë, të cilët besonin në të drejtën e popujve për liri dhe vetëvendosje. Në këtë kontekst, gazetari i madh egjiptian Hamdi Kandil u shqua si një nga zërat më të rëndësishëm mediatikë arabë, i cili tejkaloi kufijtë e raportimit tradicional të lajmeve dhe përqafoi një qëndrim moral e humanitar në mbështetje të popullit të Kosovës. Ai e konsideronte tragjedinë e Kosovës si një çështje drejtësie, lirie dhe dinjiteti njerëzor dhe i kushtoi një pjesë të konsiderueshme të përpjekjeve të tij mediatike dhe kulturore njohjes dhe mbrojtjes së të drejtave të popullit të Kosovës në forumet mediatike arabe.

Së pari: Takimi i Profesor Dr. Beqir Ismailit me gazetarin e madh Hamdi Kandil

Në fillim të viteve nëntëdhjetë të shekullit XX, me themelimin tim të Agjencisë së Lajmeve "Alba Press" në Kajro dhe me anëtarësimin tim në institucionet mediatike egjiptiane dhe në Shoqatën e Gazetave të Huaja, e bëra çështjen e Kosovës një bosht kryesor të veprimtarisë sime mediatike. Në këtë kuadër, punoja për të furnizuar gazetat dhe institucionet mediatike arabe dhe ndërkombëtare me lajme dhe raporte të përditshme që dokumentonin vuajtjet e popullit të Kosovës dhe aspiratat e tij legjitime për liri dhe pavarësi.

Në këtë fazë të rëndësishme të punës mediatike, u takova me gazetarin e njohur egjiptian Hamdi Kandil, i cili në atë kohë ishte një nga figurat më me ndikim në median arabe. Që nga fillimi, na bashkoi bindja e palëkundur se misioni i vërtetë i medias është kërkimi i së vërtetës dhe mbrojtja e kauzave të drejta, larg llogaritjeve të interesave të ngushta dhe konsideratave të përkohshme politike.

Gjatë takimeve të shumta dhe diskutimeve të gjata, e informova atë për të gjitha dimensionet e çështjes së Kosovës dhe për shkeljet e represionin që përjetonte populli kosovar. Ai tregoi interes të madh për ndjekjen e zhvillimeve të kësaj çështjeje dhe mbeti gjithmonë i angazhuar për ta përcjellë me ndershmëri dhe objektivitet vuajtjen e popullit të Kosovës tek opinioni publik arab.

Me kalimin e kohës, kjo marrëdhënie profesionale u shndërrua në një miqësi njerëzore dhe intelektuale që vazhdoi deri në vitet e fundit të jetës së tij. Hamdi Kandil ishte i pranishëm në aktivitete, takime dhe seminare të shumta që organizonim në mbështetje të çështjes së Kosovës, duke vënë në shërbim prestigjin dhe ndikimin e tij mediatik për të mbrojtur të drejtën e popullit kosovar për liri dhe pavarësi.

Qëndrimet e tij patën ndikim të konsiderueshëm në qarqet mediatike dhe kulturore arabe. Deklaratat dhe pjesëmarrja e tij kontribuan në zgjerimin e rrethit të solidaritetit arab me Kosovën dhe në rritjen e ndërgjegjësimit të gazetarëve dhe intelektualëve arabë për natyrën e çështjes së Kosovës dhe dimensionet e saj humane e kombëtare.

Së dyti: Hamdi Kandil përballë diskursit mediatik të njëanshëm mbi Kosovën

Mbulimi që Hamdi Kandil i bëri çështjes së Kosovës përbën një model të veçantë të medias kritike dhe të pavarur. Kjo u shfaq qartë kur ai i kushtoi një episod të tërë programit të tij të njohur "Ra'is al-Tahrir" në vitin 1999 luftës në Ballkan dhe tragjedisë humanitare që përjetoi populli i Kosovës.

Ai nuk e trajtoi çështjen si një lajm politik kalimtar, por si një çështje njerëzore që kërkonte një qëndrim etik dhe mediatik të përgjegjshëm. Përmes këtij episodi dhe një sërë paraqitjesh të tjera mediatike, ai kritikoi ashpër standardet e dyfishta që shpesh karakterizonin mënyrën ndërkombëtare të trajtimit të çështjeve të popujve myslimanë, duke theksuar se interesimi mediatik për disa kriza shpesh i nënshtrohej kalkulimeve politike më shumë sesa parimeve të qëndrueshme humanitare.

Ai gjithashtu kritikoi fenomenin e varësisë së disa mediave arabe nga diskursi perëndimor, duke argumentuar se disa prej tyre përcillnin narrativat dhe terminologjinë perëndimore pa analizë dhe pa shqyrtim kritik. Në këtë kontekst, ai refuzoi etiketimin e shqiptarëve të Kosovës si "separatistë", duke theksuar se ky përshkrim shpërfillte një realitet historik dhe demografik themelor, sipas të cilit shqiptarët përbënin shumicën dërrmuese të popullsisë së Kosovës.

Nga këndvështrimi intelektual, ky qëndrim pasqyronte vetëdijen e tij të thellë për rëndësinë e gjuhës mediatike në formësimin e opinionit publik dhe në ndërtimin e perceptimeve politike. Ai ishte i vetëdijshëm se beteja për terminologjinë nuk është më pak e rëndësishme sesa beteja në terren dhe se mënyra se si përshkruhen ngjarjet dhe popujt mund të ndikojë drejtpërdrejt në legjitimitetin e çështjeve në ndërgjegjen ndërkombëtare.

Së treti: Roli i tij në forcimin e marrëdhënieve egjiptiano-kosovare

Mbështetja e Hamdi Kandil nuk u kufizua vetëm në aspektin mediatik, por u shtri edhe në mbrojtjen politike dhe morale të së drejtës së Kosovës për njohje ndërkombëtare dhe për zhvillimin e marrëdhënieve të saj me vendet arabe dhe islame.

Në shumë raste ai theksonte se populli i Kosovës meriton mbështetjen e vëllezërve arabë dhe myslimanë dhe se vonesa e disa shteteve në njohjen e Kosovës nuk përputhej me parimet e drejtësisë dhe të drejtës së popujve për vetëvendosje. Ai shprehte vazhdimisht shpresën që vendet arabe të ndërmerrnin hapa më pozitivë ndaj Kosovës dhe që marrëdhëniet me të të ndërtoheshin mbi bazën e respektit reciprok dhe bashkëpunimit të ndërsjellë.

Po ashtu, ai bëri thirrje për forcimin e marrëdhënieve ndërmjet Egjiptit dhe Kosovës në fushat kulturore, mediatike dhe politike, duke besuar se afrimi ndërmjet dy popujve nuk mbështetet vetëm në interesa politike, por edhe në lidhje njerëzore, qytetëruese dhe në vlera të përbashkëta si liria, dinjiteti dhe solidariteti.

Kjo bindje u pasqyrua qartë në programet dhe diskutimet e tij televizive. Ai i kushtonte vazhdimisht hapësirë çështjes së Kosovës, ftonte personalitete, ekspertë dhe studiues të saj, me synimin që Kosova të mbetej e pranishme në vetëdijen arabe dhe që brezat e rinj të njiheshin me dimensionet e saj të ndryshme.

Analizë dhe Vlerësim

Qëndrimet e Hamdi Kandil ndaj çështjes së Kosovës zbulojnë një dimension të rëndësishëm të personalitetit të tij mediatik dhe intelektual: ndërthurjen e profesionalizmit gazetaresk me angazhimin humanitar.

Ai e trajtoi çështjen e Kosovës duke u mbështetur në parimet e drejtësisë dhe të të drejtave të njeriut, e jo në konsiderata të ngushta politike apo interesa të përkohshme. Përvoja e tij dëshmon se gazetari i mirëfilltë nuk mjaftohet vetëm me transmetimin e ngjarjeve, por kontribuon edhe në shpjegimin e tyre dhe në nxjerrjen në pah të dimensioneve morale dhe njerëzore që ato bartin.

Nga ky këndvështrim, Hamdi Kandil ishte një ndër zërat më të rëndësishëm mediatikë arabë që kontribuoi në njohjen e opinionit publik arab me çështjen e Kosovës dhe në ndërtimin e urave të solidaritetit dhe mirëkuptimit ndërmjet popullit kosovar dhe popujve arabë.

Mbështetja e tij për Kosovën ishte një vazhdimësi e natyrshme e projektit të tij mediatik, të bazuar në mbrojtjen e lirisë dhe të dinjitetit njerëzor. Për këtë arsye, qëndrimet e tij ndaj Kosovës mund të konsiderohen pjesë e pandashme e trashëgimisë së tij intelektuale dhe mediatike, si edhe e kontributit të tij në forcimin e marrëdhënieve arabo-kosovare gjatë një periudhe të ndjeshme historike për rajonin.

Kapitulli XI: Midis brigjeve të Nilit dhe horizonteve të Prishtinës: dialogu i besnikërisë dhe fjalës së lirë në miqësinë që bashkoi Hamdi Kandil dhe Beqir Ismailin në mbrojtje të së vërtetës dhe të çështjes së Kosovës

Ka miqësi që nuk lindin vetëm nga rastësitë e jetës profesionale, por që me kalimin e viteve shndërrohen në ura të qëndrueshme mendimi, kulture dhe vlerash njerëzore. E tillë ishte marrëdhënia ndërmjet gazetarit të shquar egjiptian Hamdi Kandil dhe profesorit Beqir Ismaili, një marrëdhënie e ndërtuar mbi respektin e ndërsjellë, dashurinë për dijen dhe besimin në misionin e fjalës së lirë. Kajroja, me trashëgiminë e saj të lashtë kulturore, u bë hapësira ku u kryqëzuan përvojat dhe vizionet e tyre, ndërsa Kosova mbeti një prej çështjeve që i afroi në dialogun e tyre intelektual dhe njerëzor.

Midis rrjedhës së përjetshme të Nilit dhe horizonteve të Prishtinës u ndërtua një urë simbolike, ku takoheshin kultura, letërsia, media dhe idealet e lirisë. Kjo poezi është një homazh për një miqësi të rrallë dhe për një figurë që e shndërroi gazetarinë në mision moral e qytetar. Ajo rikthen në kujtesë jo vetëm njeriun dhe gazetarin, por edhe një epokë bashkëpunimi kulturor e human, në të cilën fjala e ndershme ishte gjithmonë në shërbim të së vërtetës dhe të dinjitetit njerëzor.

Midis Nilit dhe Prishtinës

Kushtuar kujtimit të Hamdi Kandil

Nga: Prof. Dr. Beqir Ismaili

O zë që ike, por nuk u shua në heshtje,
si dritë që mbetet mbi brigjet e Nilit kur mbrëmja zbret mbi Kajro.

O Hamdi Kandil, fener i fjalës së lirë,
ti e deshe të vërtetën më shumë se duartrokitjet,
dhe i dhe zë atyre që historia kishte lënë në hijen e saj.

Në Kajron e artë, nën hijen e piramidave,
ku Nili mbart kujtesën e mijëvjeçarëve,
u kryqëzuan rrugët tona.

Unë vija nga viset e Ballkanit,
nga Kosova e plagosur e viteve të vështira,
duke sjellë me vete rrëfime për një popull
që kërkonte vetëm lirinë dhe dinjitetin e vet.

Ti dëgjoje me zemër para se të dëgjoje me veshë,
dhe në sytë e tu shihja respektin për të vërtetën,
atë respekt që e dallon mendimtarin nga propagandisti

Sa net kaluan pranë brigjeve të Nilit,
duke folur për letërsinë dhe politikën,
për kulturën dhe fatin e kombeve të vogla.

Fjala jote ishte e qetë si rrjedha e lumit,
por e fortë si gurët e piramidave.

Kur flisje për lirinë,
ajo dukej si një yll i afërt;
kur flisje për drejtësinë,
ajo merrte peshën e një amaneti të shenjtë.

Të tregova për Prishtinën,
për rrugët e saj që prisnin paqen,
për fshatrat që mbanin ende kujtimin e dhimbjes,
për nënat që ruanin emrat e bijve në lutje.

Dhe ti e bëre Kosovën pjesë të fjalës sate.

Në ekranet arabe ngrite një urë drite,
nga Kajroja deri te fushat e Dardanisë.

Në zërin tënd Kosova nuk ishte një lajm kalimtar,
por një histori njerëzore që meritonte të dëgjohej.

Sa herë që e kërkonin heshtjen,
ti zgjidhje guximin.

Sa herë që mjegulla mbulonte të vërtetën,
ti ndizje një dritë tjetër.

Në "Kryeredaktorin" tënd zgjoje ndërgjegje,
e në "Laps Plumbi" vizatoje kufirin
mes dinjitetit dhe nënshtrimit.

Ti nuk ishe vetëm gazetar.

Ishe mësues i fjalës së lirë,
rojtar i ndërgjegjes publike,
dhe një zë që nuk pranoi të shitej për rehati.

Nga Egjipti i Epërm deri në Prishtinë,
nga brigjet e Nilit deri në malet e Ballkanit,
mbetet ende ura që ndërtove me sinqeritet.

Një urë e ngritur jo prej guri,
por prej respekti, kulture dhe besimi te njeriu.

Në të kalojnë ende kujtimet,
bisedat tona,
ëndrrat për një botë më të drejtë
dhe dashuria për popujt që kërkojnë lirinë.

Pusho në paqe, mik i shtrenjtë.

Nili ende pëshpërit emrin tënd në mbrëmje,
dhe piramidat e lashta e ruajnë jehonën e fjalës sate.

Ndërsa në Prishtinë, larg brigjeve të Kajros,
kujtohet ende gazetari që e deshi të vërtetën,
dhe njeriu që e kuptoi dhimbjen e Kosovës.

Sepse njerëzit largohen,
por fjalët që lindin nga ndërgjegjja nuk vdesin.

Dhe ti, o Hamdi Kandil,
mbetesh mes Nilit dhe Prishtinës,
si një dritë që nuk shuhet,
si një urë që koha nuk arrin ta rrëzojë.

Analizë letrare

Ideja themelore

Kjo poezi ndërtohet mbi motivet e mirënjohjes, kujtesës dhe miqësisë kulturore, duke e paraqitur Hamdi Kandil si simbol të medias së lirë, të mendimit kritik dhe të solidaritetit me çështjet e drejta njerëzore, veçanërisht me çështjen e Kosovës. Po ashtu, ajo pasqyron lidhjen intelektuale e kulturore ndërmjet Prof. Dr. Beqir Ismailit dhe Hamdi Kandil gjatë viteve të bashkëpunimit të tyre në Kajro.

Simbolika poetike

Poezia mbështetet në disa simbole kryesore:

• Nili simbolizon Egjiptin, vazhdimësinë historike dhe kujtesën kulturore.


• Piramidat simbolizojnë madhështinë dhe përjetësinë.


• Prishtina përfaqëson Kosovën, lirinë dhe identitetin kombëtar.


• Ura simbolizon dialogun dhe miqësinë ndërmjet popujve.


• Drita dhe kandili shndërrohen në metaforë të rolit iluminues të gazetarit.

Dimensioni mediatik dhe politik

Poezia paraqet Hamdi Kandil jo vetëm si gazetar, por si intelektual publik që e përdori median për t'i shërbyer së vërtetës, lirisë dhe drejtësisë. Përmendja e programeve "Kryeredaktori" dhe "Laps Plumbi" e vendos figurën e tij në kuadrin e një projekti më të gjerë kulturor dhe qytetar.

Dimensioni shqiptar dhe kosovar

Një nga shtresat më të rëndësishme të poezisë është lidhja midis Egjiptit dhe Kosovës. Kjo lidhje paraqitet jo vetëm si marrëdhënie personale midis dy intelektualëve, por si takim i dy hapësirave kulturore: Kajros dhe Prishtinës, Nilit dhe Ballkanit, mediave arabe dhe çështjes së Kosovës. Kjo pasqyron edhe kontributin e Hamdi Kandil në njohjen e çështjes së Kosovës në opinionin publik arab.

Vlerësim kritik

Në aspektin estetik, poezia i përket traditës së poezisë përkujtimore me frymë intelektuale dhe kombëtare. Ajo nuk kufizohet në vajtimin për humbjen e një figure publike, por synon të ndërtojë portretin e një gazetari që u shndërrua në urë komunikimi mes popujve dhe mbrojtës i dinjitetit njerëzor. Në këtë kuptim, poezia është një homazh kulturor për Hamdi Kandil dhe një dëshmi poetike e miqësisë së tij me Prof. Dr. Beqir Ismailin dhe mbështetjes së tij për çështjen e Kosovës.

Përfundimi

Ky studim, në tërësinë e kapitujve dhe tematikave të tij, nxjerr në pah pozitën e veçantë që zuri gazetari i madh Hamdi Kandil në historinë e medias moderne arabe, si dhe thellësinë e përvojës së tij, e cila kapërceu kufijtë e veprimtarisë profesionale për t'u shndërruar në një projekt të mirëfilltë intelektual, kulturor dhe humanitar. Ai arriti ta shndërrojë median në një hapësirë të ndriçimit intelektual, fjalën në një instrument të mbrojtjes së së vërtetës dhe lirinë e shprehjes në një vlerë thelbësore, pa të cilën jeta publike nuk mund të zhvillohet në mënyrë të shëndetshme.

Analiza e karrierës së tij dëshmon se ndikimi nuk u kufizua vetëm në zhvillimin e diskursit televiziv apo në zgjerimin e hapësirës së debatit politik dhe kulturor, por u shtri edhe në konsolidimin e mendimit kritik, forcimin e pavarësisë së opinionit dhe mbrojtjen e çështjeve të popujve që luftojnë për të drejtat dhe dinjitetin e tyre. Në këtë kontekst, çështja e Kosovës përbën një nga etapat e rëndësishme humanitare të veprimtarisë së tij mediatike dhe intelektuale. Interesimi i tij për këtë çështje kontribuoi në përcjelljen e zërit të popullit kosovar te segmente të gjera të opinionit publik arab dhe në forcimin e urave të solidaritetit e mirëkuptimit ndërmjet popullit egjiptian dhe atij kosovar.

Ky studim ka ndriçuar gjithashtu një aspekt të marrëdhënies njerëzore dhe intelektuale që më lidhi me të ndjerin Hamdi Kandil, një marrëdhënie e ndërtuar mbi respektin e ndërsjellë, bashkëpunimin mediatik dhe kulturor, si dhe besimin në misionin e fjalës së lirë. Poema e kushtuar shpirtit të tij përmbledh, përmes shprehjes poetike, kuptimet e mirënjohjes, miqësisë dhe vlerësimit të së mirës, duke dëshmuar se personalitetet që u përkushtohen vlerave të së vërtetës dhe lirisë nuk zhduken me largimin e tyre nga kjo jetë, por vazhdojnë të jetojnë në ndërgjegjen e brezave përmes veprave, qëndrimeve dhe parimeve që kanë lënë pas.

Kujtimi i Hamdi Kandilit në këtë studim nuk përfaqëson thjesht nderimin e një figure të shquar mediatike, por edhe rikthimin te modeli i intelektualëve që e kuptuan se përgjegjësia e medias shkon përtej transmetimit të lajmeve dhe përfshin pjesëmarrjen në formësimin e vetëdijes. Ai dëshmon gjithashtu se mbrojtja e së vërtetës përbën thelbin e misionit mediatik dhe etik, si dhe se marrëdhëniet kulturore dhe njerëzore ndërmjet popujve mund të kapërcejnë kufijtë gjeografikë e politikë, kur mbështeten në vlerat e drejtësisë, respektit dhe solidaritetit.

Në përmbyllje, trashëgimia e Hamdi Kandilit mbetet dëshmi se fjala e sinqertë nuk e humbet kurrë fuqinë e saj ndikuese dhe se liria intelektuale e mediatike përbën themelin e çdo rilindjeje kulturore dhe qytetërimore. Emri i tij do të vazhdojë të jetë i pranishëm në kujtesën mediatike arabe dhe kosovare, përmes qëndrimeve fisnike që përfaqësoi dhe kontributit që dha në mbrojtje të çështjes së Kosovës e në forcimin e dialogut ndërmjet popujve.

Hamdi Kandil ndërroi jetë në moshën 82 vjeç pas një beteje me një sëmundje më 31 tetor 2018.

Allahu e mëshiroftë Hamdi Kandilin dhe e bëftë jetën, veprën dhe qëndrimet e tij fisnike një pishtar ndriçues për brezat e ardhshëm, nga i cili ata të frymëzohen për të kuptuar domethënien e përkushtimit ndaj së vërtetës, dinjitetin e fjalës dhe fisnikërinë e misionit njerëzor.